Sikstin Kapellasi Shifti - Mikelanjelo

"Sistine Chapel Ceiling" (Sikstina Kapellasi tomi) — italyan Uyg‘onish davrining buyuk rassomi, haykaltaroshi va me’mori Mikelanjelo tomonidan 1508–1512-yillar oralig‘ida yaratilgan freska. Bu ulkan san’at asari Rimdagi Sikstina Kapellasining tomini bezatib, xristianlikning muhim epizodlarini tasvirlaydi. Asar insonning yaratilishi, gunohi va najotini aks ettirib, san’at va dinning mukammal uyg‘unligini ifodalaydi.

Kompozitsiya va mazmun

Sikstina Kapellasi tomi 500 kvadrat metrdan katta maydonni egallaydi va unda 300 dan ortiq inson obrazi tasvirlangan. Asar tarkibida quyidagilar muhim o‘rin tutadi:

1. Markaziy epizodlar: Bibliyaning “Ibtido” kitobidagi hikoyalardan, masalan:
• Odamning yaratilishi: Bu sahnada Xudo o‘z qo‘li bilan Odamga hayot berayotgani tasvirlangan. Bu tasvir inson qudrati va ilohiy yuksaklikni madh etuvchi ramz hisoblanadi.
• Gunoh va quvg‘in: Odam Ato va Momo Havoning jannatdan quvilishi dramatik tarzda aks ettirilgan.
2. Payg‘ambarlar va bashoratchilar: Asarning chetki qismlarida payg‘ambarlar va yunon bashoratchilari joylashtirilgan bo‘lib, ular najotga ishora qiladi.
3. Ajdodlar: Iso Masihning ajdodlari tasvirlangan sahnalar bo‘lib, ularning har biri insoniyat tarixidagi muhim davrlarni ifodalaydi.

Texnika va mahorat

Mikelanjelo freskani tomni boshi bilan orqaga yotib ishlagan. Bu texnika rassom uchun juda mashaqqatli bo‘lgan va uning ijodkorligini sinovdan o‘tkazgan. Ranglarning jonliligi va detallar har bir obrazning hissiy kuchini oshirgan.

Qiziqarli faktlar

• Buyurtma: Papa Yuliy II asarni yaratilishini buyurtma qilgan. Mikelanjelo dastlab bu vazifani bajarmoqchi emas edi, chunki u o‘zini rassom emas, haykaltarosh deb hisoblagan.
• “Odamning yaratilishi” mashhurligi: Ademning Xudo bilan qo‘llari bir-biriga yaqinlashgani aks etgan sahna dunyo san’atining eng taniqli epizodlaridan biridir. U ko‘plab modern madaniyatda foydalaniladi.
• Ranglarning tiklanishi: 1980–1994-yillarda freskaning rangi tiklandi, natijada uning asl yorqinligi va detallar qayta kashf etildi.

Ahamiyati

"Sistine Chapel Ceiling" san’atning yuksak cho‘qqisi bo‘lib, inson tafakkuri va ilohiy ilhomning mukammal birlashishini namoyon etadi. Uyg‘onish davri madaniyatining eng yuksak namunalaridan biri bo‘lgan ushbu freska bugungi kunda ham millionlab odamlarni ilhomlantirishda davom etmoqda.