Tungi Nazorat - Rembrant

"The Night Watch" (De Nachtwacht) (Tungi nazorat)— niderlandiyalik rassom Rembrandt van Reyn tomonidan 1642-yilda yaratilgan mashhur asar. Asarning asl nomi "Captain Frans Banning Cocq kompaniyasining militsiyasi" bo‘lsa-da, u asosan "The Night Watch" nomi bilan mashhur. Ushbu asar Niderlandiya Uyg‘onish davri va Barokko uslubining eng yuksak san’at namunalaridan biri hisoblanadi.

Kompozitsiya va mazmun

Asar Amsterdamning fuqaro militsiyasiga bag‘ishlangan bo‘lib, ularning harbiy kuchini va shahar himoyasidagi o‘rnini aks ettiradi.

1. Markaziy obrazlar:
• Kapitan Frans Banning Cocq — qora libosdagi shaxs, u o‘ng qo‘lini ko‘tarib, kompaniya a’zolariga yetakchilik qilmoqda.
• Leytenant Willem van Ruytenburch — sarg‘ish libosda tasvirlangan, u kapitanning yonida turibdi.
  Ular militsiyaning markaziy figurasi bo‘lib, jamiyatdagi kuch va tartibning ramzidir.
2. Guruh a’zolari: Militsiya a’zolari har biri harakatda yoki vazifa ustida tasvirlangan. Obrazlarning joylashuvi va dinamizmi asarga jonlilik baxsh etadi.
3. Noma’lum qizaloq: Obrazlar orasida oltin rangli kiyimdagi yosh qiz tasvirlangan. Uning tasviri ramziy ahamiyatga ega, ehtimol u kompaniyaning ramzi sifatida ko‘riladi.
4. Yorug‘lik va soyalar: Rembrandtning yorug‘lik va soya bilan ishlash texnikasi (chiaroscuro) asarning dramatizmini kuchaytiradi. Yorug‘lik markaziy figuralarni ajratib ko‘rsatadi va har bir obrazni hayotga keltiradi.

Asarning texnikasi va mahorati

• O‘lchami: Ushbu monumental asar o‘lchami 3,6 x 4,4 metr bo‘lib, u katta makonni egallaydi va diqqatni o‘ziga jalb etadi.
• Dinamizm: Obrazlarning harakati va o‘zaro aloqasi Barokko davri san’atining jonli va dinamik uslubini aks ettiradi.
• Ranglar va detallar: Rembrandt o‘zining chuqur rang palitrasi va kichik detallarni jonli tasvirlash mahorati bilan mashhur.

Qiziqarli faktlar

• Nomining kelib chiqishi: Asar dastlab kunduzi chizilgan, ammo asrlar davomida qatlamlangan qoplama va chang tufayli u qorong‘udek ko‘rina boshlagan, shu sababli "The Night Watch" nomi bilan mashhur bo‘lgan.
• Kesish va o‘lcham o‘zgarishi: 1715-yilda asar Amsterdam shahar hokimiyatiga ko‘chirilayotganda, uni joylashtirish uchun asar chetlari qirqib tashlangan. Bu qirqim kompozitsiyaning asl muvozanatini o‘zgartirgan.
• Hujum va himoya: 1975-yilda bir shaxs asarga pichoq bilan zarar yetkazgan, ammo restavratorlar asarni qayta tiklashga muvaffaq bo‘lgan. Bugungi kunda u maxsus himoya ostida saqlanadi.

Ahamiyati

"The Night Watch" fuqarolik kuchini, jamoaviy ruhni va Rembrandtning ijodiy yetukligini aks ettiradi. Asar harakat, yorug‘lik va insoniy obrazlarning chuqur ifodasi bilan barokko san’atining eng yaxshi namunasi hisoblanadi. Bugungi kunda u Amsterdamdagi Rijksmuseumning asosiy eksponatlari qatoridan joy olgan va dunyo bo‘ylab millionlab odamlarni o‘zining go‘zalligi va dramatik kuchi bilan ilhomlantiradi.