"Arnolfini Portreti" - Yan Van Eyk

"Arnolfini portreti" (The Arnolfini Portrait) — shimoliy Uyg‘onish davrining mashhur rassomi Yan van Eyk tomonidan 1434-yilda yaratilgan durdona asar. Bu rasm o‘z davri uchun inqilobiy hisoblangan texnik mahorati, realizm va ramziy boyligi bilan ajralib turadi. Asar bugungi kunda Londondagi Milliy galereyada saqlanadi.

Tasvir va mazmun

Rasmda boy savdogar Jovanni Arnolfini va uning rafiqasi izzatli, sokin bir muhitda turishibdi. Ular xonadonda bir-birlariga yuzlanib turishib, o‘ta aniqlik bilan tasvirlangan. Ayolning qorni sal bo‘rtgan holda aks ettirilgan bo‘lsa-da, bu homiladorlikni emas, o‘sha davr modasini ifodalaydi.

Ularning atrofidagi har bir detal ma’no bilan to‘la:

• Oyna: Devordagi kichik yumaloq oyna hayratomuz aniqlikda chizilgan bo‘lib, unda butun xona aks etadi, shuningdek, yana ikki shaxs ko‘rinadi — ehtimol, ular guvohlardir.
• Sham: Faqat bitta sham yonib turganligi ilohiy ishtirokni ifodalaydi.
• It: Sodiqlik va muhabbat ramzi.
• Meva: Boylik va unumdorlikni anglatadi.

Texnika va realizm

Yan van Eyk yog‘och taxta ustiga moyli bo‘yoqlardan foydalangan holda juda aniqlik va mayda detallar bilan ishlagan. Bu asar o‘sha davrdagi shimoliy Yevropa realizmi va rassomning texnik innovatsiyasini aks ettiradi.

Ahamiyati

"Arnolfini portreti" nafaqat oila va ijtimoiy mavqe haqida, balki o‘sha davr madaniyati va qadriyatlarini ham o‘zida aks ettiradi. Bu asar Uyg‘onish davri realizmi va ramzli san’atining eng yuksak namunalaridan biri bo‘lib, san’atshunoslar va tomoshabinlar uchun asrlar davomida ilhom manbai bo‘lib kelgan.