"Tun oxiriga sayohat" - Lui-Ferdinand Selin
Lui-Ferdinand Selinning "Tunni oxiriga sayohat" (Voyage au bout de la nuit) asari o‘z zamonining jasur, provokatsion va g‘amgin falsafiy romanlaridan biri hisoblanadi. Bu asar inson hayotining tubanligi, urushning shafqatsizligi, jamiyatning nosamimiyligi va hayotning ma'nosizligi haqida shafqatsiz haqiqatlarni ochib beradi. Selin o‘zining qorong‘u va sarkastik uslubi bilan o‘quvchini hayotning noxush tomonlarini ko‘rishga undaydi.
Asarning qisqacha mazmuni
Asar Ferdinand Bardamu ismli qahramonning hayot yo‘lini tasvirlaydi. Bardamu Birinchi jahon urushi paytida urush dahshatlariga guvoh bo‘ladi va bu tajriba uni hayot va insoniyat haqidagi o‘z qarashlarini tubdan qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladi. Urushdan keyin u Afrikaga boradi, lekin u yerda ham hayotning shafqatsiz va umidsiz ekanligini ko‘radi. Keyinchalik Amerika Qo‘shma Shtatlarida fabrika ishchisi sifatida hayot kechiradi va bu yerda ham zamonaviy jamiyatning shafqatsizligini his qiladi. Oxir-oqibat u o‘z vataniga qaytadi va shifokor sifatida ish boshlaydi, lekin hayotning quvonchsizligi va o‘zi yashayotgan dunyoning ikkiyuzlamachiligi uni tinch qo‘ymaydi.
Asarning asosiy mavzulari
- Urush va insoniy tubanlik
Asar urushni insoniyat tubanligining eng yuqori cho‘qqisi sifatida tasvirlaydi. Bardamuning urushdagi tajribalari inson hayotining qadrsizligini va urushning shafqatsizligini ochib beradi. - Jamiyatning ikkiyuzlamachiligi
Selin zamonaviy jamiyatni inson erkinligini cheklovchi va uni robotga aylantiruvchi tuzum sifatida tasvirlaydi. U jamiyatning yolg‘on va g‘araz ustiga qurilganligini shafqatsiz til bilan fosh qiladi. - Umidsizlik va ekzistensial bo‘shliq
Bardamuning hayoti davomida u hayotning mohiyatini anglashga urinadi, ammo har doim umidsizlik va ekzistensial bo‘shliqka duch keladi. Bu mavzu asarning eng chuqur falsafiy qatlamlaridan biridir. - Individuallik va yolg‘izlik
Asarda Bardamuning hayoti insoniyatning o‘z tabiatidan uzilib qolganligini ko‘rsatadi. U jamiyat bilan birlasholmaydi va doimiy ravishda yolg‘izlikda o‘z taqdirini izlaydi.
Uslub va atmosferasi
Selin o‘ziga xos sarkastik va o‘tkir uslubda yozadi. Asarning tilidagi shafqatsizlik va hayotning qora jihatlarini ifodalashdagi aniqlik o‘quvchini asarga tortib oladi. Selinning yozish uslubi zamonaviy adabiyotga katta ta’sir ko‘rsatgan va uning realistik, ba’zan esa naturalistik tasvirlari o‘quvchini hayratda qoldiradi.
Xulosa
"Tunni oxiriga sayohat" – bu inson hayotining mangu savollariga javob izlovchi, lekin ko‘pincha insoniyatning tubanligi va hayotning murakkabligini fosh qiluvchi asar. Lui-Ferdinand Selin o‘z romanida inson hayotining o‘ziga xos fojeasini ochib beradi va o‘quvchini hayotning ma’nosi, jamiyatning mohiyati va odamlarning o‘zaro munosabatlari haqida o‘ylashga majbur qiladi. Bu asar inson hayotining qorong‘u jihatlariga qiziqadigan kitobxonlar uchun muhim adabiy merosdir.