Бекзод Нишонов
@bekzod_nishonov
0 Followers
0 Following

Аёлларнинг оилада ҳам, жамиятда ҳам ўз ўрни бор.

Бугунги кунда аёллар ва эркаклар тенг ҳуқуқларга эга бўлган шароитда умргузаронлик қилмоқдамиз ва ҳатто ҳозирда хотин-қизларга берилган имтиёз-имкониятлар ҳар қачонгида яхшироқ десак муболаға бўлмайди.
Мамлакатимиз ҳуқуқий давлат ва демократик жамият қуриш йўлида дадил одимлаб борар экан, хотин-қизларнинг эркаклар билан барча соҳада тенглигини таъминлашга, уларни улуғлаш ва қадрлашга, қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган миллий ҳуқуқ тизими яратишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.
Бинобарин, барча қонун ҳужжатларимизга асос ҳисобланмиш Конституциямиз ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат Кодекси, Оила Кодекси, Фуқаролик Кодекси, Жиноят Кодекси, “Ўзбекистон Республикасида ногиронларнинг ижтимоий ҳимояси тўғрисида”ги, “Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид сиёсат тўғрисида”ги, “Аҳоли бандлиги тўғрисида”ги, “Меҳнат муҳофазаси тўғрисида”ги, “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги, “Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисида”ги, “Таълим тўғрисида”ги ва бошқа норматив ҳуқуқий ҳужжатларда асосий мақсад юртимиз аёлларининг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга, опа-сингилларимизнинг фаоллигини оширишга, уларга маънавий-руҳий мадад беришга, қолаверса, уларни турли таҳдид ва қотиб қолган эскича қарашлардан ҳимоя қилишга қаратилди.
Дарҳақиқат, хотин-қизларимизнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган барча қонун ҳужжатлари халқаро ҳуқуқий меъёрларга асосланган бўлиб, мамлакатимиз Марказий Осиёда биринчилардан бўлиб аёллар ҳуқуқини халқаро меъёр ва ҳуқуқий стандартларга мувофиқлигини таъминлаш мақсадида Аёллар ҳуқуқлари камситилишининг барча шаклларига барҳам бериш тўғрисидаги, аёлларнинг сиёсий ҳуқуқлари ҳақидаги, оналикни муҳофаза қилиш ҳақидаги халқаро конвенцияларга қўшилган.
Ривожланган давлатларни кузатар эканмиз аёлларга бўлган эътиборни, уларнинг жамиятда ва давлат органлари ва ташкилотларининг юқори поғоналарини эгаллаганликларини кўриб хулоса қилишимиз мумкин. Бироқ ўринли савол туғилади, ҳар доим ҳам шундай бўлганмикан?!
Маълумот ўрнида, бундан бор ёғи бир неча юз йилликлар олдин аёллар мақоми бўйича уй- ҳайвонларига тенглаштирилганини ҳозирги кундан инсон онгига сиғдиролмайди ва албатта, ҳозирги кунда эркаклар билан тенг ҳуқуқлилик йиллар давомида олиб борилган қаттиқ курашларнинг самараси ҳисобланади.
Аёллар ҳуқуқлари учун курашнинг асосий майдони АҚШ бўлиб бу ерда мустақиллик учун кураш кетаётган бир пайтда тарихга жаҳондаги илк феминист сифатида кирган Эбигейл Смит Адимс “Биз қабул қилинишида шахсан иштирок этмаган қонунларга бўйсунмаймиз деган эди”. Тўғрироғи, бу даъватдан олдин ҳам аёллар ҳуқуқсизлигига қарши эътирозлар бўлган бўлсада ё уларга эътибор берилмаган ёхуд чиқишлар бостирилган, қаҳрамонлар эса қолганларга “ўрнак” сифатида шафқатсиз жазоланган.
1405 йилда Кристина Пизанская ўзининг “Аёллар туғёнлари тўғрисидаги китобида” уйда таъдим олиш ва сиёсий ҳаётда иштирок этиш каби ғояларни илгари суради, бироқ замондошларидан ҳеч ким унинг чақириқларига эътибор қилмайди. Франциялик аёллар ҳуқуқлари ҳимоячиси Олимпи де Гуж эса ўзининг “Аёллар ҳуқуқлари тўғрисидаги декларация” китоби учун жазоланади.
1804 йилда Европадаги Машҳур Напалеон фуқаролик кодексига аёллар ҳуқуқларини бўғувчи қоида киритилади, унда: “Аёллар ҳеч қандай фуқаролик ҳуқуларига эга бўлмайдилар ва эркакларнинг васийлигида турадилар”, деб қайд этиб ўтган.
Ҳаммаси 1848 йилги АҚШда имзоланган “Ҳиссиётлар декларацияси”дан кейин ўзгарип кетади. Бу ҳужжатда жаҳон тарихида илк марта бугунги кунда деярли ҳар кун қулоғимизга чалинадиган “аёллар ва эркаклар тенг яратилган”, деган сўзлар бор эди. Бу ҳужжат ўшанда курашнинг янги тўлқинини том манода бошлаб берган.Аёллар аввало сиёсий ҳуқуларга эга бўлишга алоҳида эътибор берадилар ва бу мантиқий жиҳатдан олиб қаралса тўғри йўналиш бўлган эди.
Сиёсий ҳуқуқларнинг дастлабкиси ва шу билан биргаликда асосийси сайлаш ҳуқуқи эди ўша вақтда. Бу соҳада Америка Қўшма Штатлари биринчи бўлди. 1850 йилда АҚШ биринчи аёллар умумиллий сйезди бўлиб ўтади ва аёлларнинг сайлов ҳуқуқлари бўйича миллий ассосация ташкил қилинади. Унинг асосий мақсади аёлларнинг сайлаш ҳуқуқларига эга бўлишларини таъминлаш эди. 1869 йилга келибгина Ваёминг штати аёллари овоз бериш ҳуқуқини қўлга киритадилар, бир йил ўтиб эса уларга судларда ишлаш ҳуқуқи берилади. Бошқа штатларда эса кураш катта қийинчиликлар билан кечарди. Аёлларнинг сайловда қатнашиш ҳуқуқини бериш тўғрисидаги кўплаб референдумлари вино ишлаб чиқарувчиларнинг ҳийлалари туфайли мағлубиятга учрайди, чунки улар аёлларининг алкоголни ҳам таъқиқлаш учун намойишларга чиқишларидан чўчиб қолган эдилар. Аёлларнинг сайлов ҳуқуқлари учун кураши “суфражизм” атамасини вужудга келтирди. Суфражизм ХХ аср бошларида АҚШда деярли ғалаба қозонган бўлса, Европада бу жараённинг ижобий томондан тўлиқ якунланиши учун асрнинг иккинчи ярми керак бўлди.

Комиссиянинг қароридан норози бўлган фуқаролар ҳақ деб топилдилар

Ғиждувон тумани Халқобод МФЙда истиқомат қилувчи фуқаро Н.М. ҳамда Ғиждувон тумани Ғавшун МФЙда яшовчи фуқаро А.А.лар туман адлия бўлимига мурожаат қилиб, Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Ғиждувон туман бўлимига имтиёзли ёшга доир пенсия тайинлаш юзасидан қилган мурожаатлари пенсия тайинлаш комиссиясининг қарорлари билан рад қилинганлигидан норози бўлиб амалий ёрдам беришни сўраганлар.

Янги таҳрирдаги “Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида”ги қонун лойиҳаси жамоатчилик муҳокамасида

Адлия вазирлиги томонидан манфаатдор вазирлик ва идоралари билан биргаликда ишлаб чиқилган “Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида”ги Қонуннинг янги таҳрирдаги лойиҳаси жамоатчилик муҳокамаси учун жойлаштирилди (http://parliament.gov.uz/uz/laws/discussed/31743/).

Намунали фуқаролар йиғини ходимига санаторийга бепул йўлланма берилади

Ҳукумат қарори билан Фуқаролар йиғинлари фаолияти самарадорлигини баҳолашнинг рейтинг тизими тўғрисидаги низом тасдиқланди (485-сон, 14.08.2020 й.).

ОДИЛ СУДЛОВ ТАРАҚҚИЁТ ГАРОВИ!

Мамлакатимизда сўнгги йилларда суд-ҳуқуқ тизимини янада такомиллаштириш, фуқаро ва тадбиркорларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш чораларини кучайтириш, одил судловни самарали таъминлаш ҳамда суд ҳокимиятининг ролини ошириш бўйича изчил ишлар олиб борилмоқда. Амалга оширилган ишлар натижасида одил судлов жараёнида инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш даражаси янги босқичга олиб чичиқлмоқда десак, муболаға бўлмайди.
Хусусан, сўнгги йилларда амалга оширилган ишларга назар соладиган бўлсак, ноҳақ айбланган 2,3 мингга яқин киши оқланганлигини, адашиб жиноят йўлига кириб қолгани сабабли озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилиниши мумкин бўлган 3,5 мингдан ортиқ ёшлар ва хотин-қизларга маҳалла ва жамоатчилик кафилликлари асосида енгилроқ жазолар тайинланиб, уларни ўз оилалари даврасида қолдирилганлигини, инсон ҳуқуқларини қўпол тарзда бузган 60 нафар ҳуқуқ-тартибот органи ходимлари жиноий жавобгарликка тортилганлигини кўриб гувоҳи бўлишимиз мумкин. Бироқ, амалиётни кузатар эканмиз, суд ҳимоясини таъминлашдаги ортиқча бюрократик тўсиқлар ҳанузгача мавжудлигини, суд қарорларини қайта кўриш босқичлари мавжудлиги, инвесторлар ҳуқуқларининг суд ҳимоясида бўлиши етарли даражада ташкил этилмаганлиги ва бошқа бир қатор камчиликлар суд органларининг амалдаги тузилишини замон талаблари ва халқаро стандартларга мувофиқ қайта кўриб чиқишни тақозо этди.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 январдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида суд-ҳуқуқ соҳасида белгиланган вазифаларни изчил амалга ошириш, фуқароларнинг одил судловга эришиш даражасини юксалтириш, ишларни судда кўриш сифатини ошириш ҳамда холис, адолатли ва қонуний суд қарорларини қабул қилиш учун тарафларнинг тенглиги ва тортишувчанлигини амалда таъминлаш механизмларини кенгайтириш мақсадида юртбошимизнинг 2020 йил 24 июлдаги "Судлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва одил судлов самарадорлигини оширишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги ПФ-6034-сон Фармони қабул қилинди.
Мазкур фармонга кўра 2021 йил 1 январдан қуйидаги тартиблар жорий қилинади:

Олимпия захиралари мактаб-интернатлари негизида олимпия захиралари коллежлари ташкил этилади

“Олимпия захиралари коллежлари фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Ҳукумат қарори (480-сон, 12.08.2020 й.) қабул қилинди.

Экспорт юкларини ва уларни ташишларни суғурта қилиш тартиби белгиланди

Ҳукумат қарори (477-сон, 12.08.2020 й.) билан “Капитал, товар ва хизматлар (ишлар) экспорти ҳамда экспортни қўллаб-қувватлаш билан боғлиқ фаолиятни суғурта қилиш тартиби тўғрисида”ги низом тасдиқланди.

2021 йилдан бошлаб ирригация объектларини қуриш бўйича янги тартиб ўрнатилади

“Жиззах ва Сирдарё вилоятларида сув ресурсларидан самарали фойдаланиш ва ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш бўйича кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирлар тўғрисида” Президент қарори (ПҚ–4801-сон, 11.08.2020 й.) қабул қилинди.

Кимё ва биология бўйича миллий сертификатга эга ўқувчилар ОТМга киришда тестдан озод бўлади

“Кимё ва биология йўналишларида узлуксиз таълим сифатини ва илм-фан натижадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида” Президент қарори қабул қилинди.

Имом Мотуридий номидаги халқаро стипендия таъсис этилди

“Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида” Президент қарори (ПҚ-4802-сон, 11.08.2020 й.) қабул қилинди.