M
@muhriddinxalilov
0 Followers
6 posts

So‘z birikmasi A test

1. So’zlarning o’zaro (grammatik) bog’lanishidan qanday
sintaktik birliklar yuzaga keladi?
1) so’z qo’shilmasi 2) so’z birikmasi 3) ega—kesim(gap)
A) 1,2 B) 1,3 C) 2,3 D) 1,2,3
2. Sintaksis yunoncha “syntaxis” so’zidan olingan bo’lib,
qanday ma’noni ifodalaydi?
A) bog’lamoq B) yozmoq C) so’zlamoq D) tanlamoq
3. Qaysi javobda so’z qo’shilmasi berilgan?
A) Shifokor ayol B) Havo sovuq
C) Samarqand va Buxoro D) Vatan uchun
4. Qaysi javobda so’z birikmasi berilgan?
A) Shifokor ayol B) Havo sovuq
C) Samarqand va Buxoro D) Vatan uchun
5. Qaysi javobda ega va kesimdan tashkil topgan gap
berilgan?
A) Shifokor ayol B) Havo sovuq
C) Samarqand va Buxoro D) Vatan uchun
6. Qaysi javobda sintaktik birlik(hodisa) aks etmagan?
A) Shifokor ayol B) Havo sovuq
C) Samarqand va Buxoro D) Vatan uchun
7. So’zlarni teng bog’lovchi vositalar berilgan javobni
belgilang.
1) biriktiruv bog’lovchilari;
2) zidlov bog’lovchilari;
3) ayiruv bog’lovchilari;
4) inkor bog’lovchilari;
5) sanash(tenglashish) ohangi.
A) 1,2,3,4,5 B) 1,2,3 C) 1,5 D) 1,2,3,4
8. So’zlarni tobe bog’lovchi vositalar berilgan javobni
belgilang.
1) kelishik qo’shimchalari;
2) egalik qo’shimchalari;
3) ko’makchilar;
4) zamon qo’shimchalari;
5) shaxs-son qo’shimchalari;
6) mayl qo’shimchalari;
7) bog’lamalar;
8) tobelik ohangi.
A) 1,2,3,8 B) 4,5,6,7,8 C) 1,2,3,4,5,6,7,8 D) 1,2,5,6
9. Biz rostgo’ylik va halollikni hamisha ulug’laymiz.
Ushbu gapdagi ikkala qismi ham yasama so’z bilan
ifodalangan grammatik bog’lanishlar miqdorini toping.
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta
10. Shu payt hovliga harbiycha kiyingan ikki yigit kirib keldi.
Ushbu gap so’zlarning nechta tobe bog’lanishidan tashkil
topgan?
A) 7 ta B) 6 ta C) 5 ta D) 4 ta
11. O’z vatanini sevgan kishi shu vatanning ravnaqi uchun
kurashadi.
Ushbu gapda qo’llangan so’z birikmalari miqdorini
aniqlang?
A) 7 ta B) 6 ta C) 5 ta D) 4 ta
12. Zargarov sahrodagi ishlarning miqyosini yaxshi tasvirladi.
Berilgan gapda nechta so’z faqat hokim so’z vazifasida
qo’llangan?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta
13. Zargarov sahrodagi ishlarning miqyosini yaxshi tasvirladi.
Berilgan gapda nechta so’z faqat tobe so’z vazifasida
qo’llangan?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta
14. Zargarov sahrodagi ishlarning miqyosini yaxshi tasvirladi.
Berilgan gapda nechta so’z ham hokim so’z, ham tobe
so’z vazifasida qo’llangan?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta
15. Moslashuvli so’z birikmasi berilgan javobni belgilang.
A) o’rik guli B) gazeta o’qimoq
C) yog’och eshik D) do’kon yopiq
16. Boshqaruvli so’z birikmasi berilgan javobni belgilang.
A) o’rik guli B) gazeta o’qimoq
C) yog’och eshik D) do’kon yopiq
17. Bitishuvli so’z birikmasi berilgan javobni belgilang.
A) o’rik guli B) gazeta o’qimoq
C) yog’och eshik D) do’kon yopiq
18. So’z birikmasi berilmagan javobni belgilang.
A) o’rik guli B) gazeta o’qimoq
C) yog’och eshik D) do’kon yopiq
19. Otli birikma berilgan javobni belgilang.
A) qo’shiqni tinlab B) videofilm ko’rayotgan
C) ozoda kiyinmoq D) darsga kechikkanlar
20. Aniqlovchili birikma berilgan javobni belgilang.
A) chiroyli yozish B) qisqa hikoya
C) qora kiyinmoq D) piyoda kezib
21. Holli birikma berilgan javobni belgilang.
A) asfalt yo’l B) yaqin qarindosh
C) rasm chizmoq D) teran tushunmoq
22. To’ldiruvchili birikma berilgan javobni belgilang.
A) shaharda yashamoq B) qishda qaytmoq
C) daftarga yozmoq D) ko’rishga kelmoq
23. Qaysi javobda hokim qismi ikki mustaqil so’zdan tashkil
topgan murakkab so’z birikmasi berilgan?
A) yovvoyi tog’ echkisi B) dandon sopli pichoq
C) paxta gulli piyola D) qaytarma yoqali ko’ylak
24. Uch kundan beri shimoldan esayotgan mayin shamol
so’z birikmalari silsilasi nechta tobe bog’lanishdan tashkil
topgan?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta
25. So’z birikmasining qaysi turida tobe so’z faqat aniqlovchi
vazifasida qo’llanadi?
A) moslashuv B) boshqaruv
C) bitishuv D) boshqaruv va moslashuv
26. So’z birikmasining qaysi turida tobe so’z to’ldiruvchi va
hol vazifasida qo’llanadi?
A) moslashuv B) boshqaruv
C) bitishuv D) boshqaruv va moslashuv
27. So’z birikmasining qaysi turida tobe so’z aniqlovchi va hol
vazifasida qo’llanadi?
A) moslashuv B) boshqaruv
C) bitishuv D) moslashuv va boshqaruv
28. Qaysi javobda berilgan so’zlar bir-biri bilan tobe bog’lanmaydi?
A) daraxt, yaproq B) binafsha, lola
C) telefon, suhbatlashmoq D) uyalmoq, so’ramoq
29. Tevarakda gala-gala chumchuqlar to’xtovsiz chirqillashadi.
Ushbu gap so’zlarning nechta tobe bog’lanishidan tashkil
topgan?
A) 4 ta B) 3 ta C) 2 ta D) 1ta
30. So’z birikmasi haqida aytilgan noto’g’ri hukmni aniqlang.
A) So’z birikmasi hamisha ikki qismdan: tobe so’z va
hokim so’zdan tashkil topadi.
B) Kelishik qo’shimchalari, ko’makchilar, tobelik ohangi
tobe so’zga, egalik qo’shimchalari esa hokim so’zga
qo’shiladi.
C) Tobe so’z har doim hokim so’zdan oldin qo’llanadi.
D) Savol(so’roq) hokim so’zga asoslanib tobe so’zga
beriladi.
31. So’z birikmasining qaysi turida hokim va tobe so’zning
o’rni o’zgartirilsa, ega va kesimdan tashkil topgan sodda
gap hosil bo’lishi mumkin?
A) moslashuv B) boshqaruv
C) bitishuv D) moslashuv va bitishuv
32. Maktab bog’ida bodom va o’rik gulladi.
Ushbu gap haqida bildirilgan to’g’ri fikrlarni aniqlang.

《O'tkan kunlar》 romanidan savol-javoblar

· Ko‘rimsiz, chirk bosib qorayg‘an, juda ko‘b xizmat qilib keksaygan,
ochib-yopqanda anvo’i — turlik dodi-faryod qiladirg‘an, bunda sanalg‘an sifatlarini bir yerga jamlab natija chiqarg‘anda «sharti ketib, parti qolg‘an» bir darbozaning ostonasidan uch-to‘rt qadam ichkariga kirilsa Buxoro zindonlaridan birini his etilur va qorong‘u yo‘lakning nihoyatidagi yorug‘liqqa tomon oshiqilur. Qayer tasvirlanyapti? J: qutidorning hovlisi
· Shu chorxari ayvonning o‘rta bir yerida, ustiga atlas ko‘rpalar yopilg‘an tanchaning to‘rida devorga suyanib, avrasiga qora movut sirilgan sovsar po‘stin kiyib bir kishi o‘lturadir. Kim haqida? J: Mirzakarim qutidor
· Ichidan atlas ko‘ynak, ustidan odmi xon atlas guppy kiygan, boshig‘a oq dakanani xom tashlag‘an, o‘ttuz besh yoshlar chamaliq go‘zal, xushbichim bir xotin. Yuzidan muloyimlik, eriga itoat, to‘g‘riliq ma’nolari tomib turg‘an bu xotin… J:Qutidorning rafiqasi — Oftob oyim
· Oftob oyimning onasi, ya’ni Kumushning buvisi kim? J: Oysha bibi.
· O‘choq boshida qo‘polg‘ina, qirq besh yoshlar chamaliq yana bir xotin choy qaynatib yuradir. Bu xotin ersa oilaning cho‘risi… J: To’ybeka
· Nax siz yosh mehmonni ko‘rmabsiz, dunyog‘a kelmabsiz, bir chiroylik, bir aqllik, tag‘in o‘zi hammadan yuqorida o‘lturadir; hali yigirma ham bormag‘andir, mo‘ylabi ham endigina chiqa boshlag‘an... Nax bizga
kuyav bo‘ladigan yigit ekan. Kimning so’zlari? J: To’ybeka
· Teng-tengi bilan, tezak qopi bilan.Bu naql kimning tilidan aytiladi? J: To’ybeka
· Qaysi qahramonga nisbatan “qora” sifatlashi ishlatiladi? J:Homid
· “Xudo kishiga o‘g‘il bersa shundayini bersin-da”, “Tentagingning aqli balo, kiroyi kuyaving shundog‘ bo‘lsa” so’zlari kimning tilidan aytiladi?
J: Mirzakarim qutidor
· Bu xabarlar xalq tomonidan juda oddiy, ortiqcha sovuqqonliq bilan qarshi olindilar. Buvoqi’aga hech kim ajabsinmadi va bunda favquloddaliq ko‘rmadi. Xalq bunga haqli edi,chunki, bunday tinchsizliklarni endi ko‘ra-ko‘ra juda ham o‘rganib qolg‘an, bu kun bo‘lmasa ertaga o‘zining botir boshisining, oftobachasining, xullas, kim bo‘lsa ham beklaridan birining shunday tinchsizlik chiqarishig‘a «mumkin va bo‘ladirg‘an ish» debqarar edi. qaysi voqea nazarda tutilyapti? J: Toshkent hokimi Azizbekning Qo’qon xonligiga qarshi bosh ko’tarishi
· «Otabek yosh, yoshlar muhabbati uchar qush, balki, bu kun-erta unutib ham yuborar» kabi mulohazalarda bo’lgan qahramon kim edi? J: Hasanali
· “Kunlardan bir kun taqdir shamoli yuradir-da bir kimsa-ning iffat pardasi ostida o‘lturgan qizining yuzidagi niqobini ko‘tarib ikkinchi tomondan bizning Otabekni shu afifaga ro‘baro‘ qiladir. Shu daqiqadan boshlab bekda u afifaga qarshi bir ishq, ham chin bir ishq tug‘uladir...” degan kim edi? J: Ziyo shohichi
· To’ybeka Kumushga qanday murojaat qiladi? J: bekachim
· “Shu choqda ichimga charog‘ yoqsalar ham yorimaydirda, egachi,”. Oftoboyim nima sababdan bu holatda edi? J: Kumushning unashilganidan beri yetti kun o’tgan va u shuncha kunnan beri tinimsiz yig’lardi
· Biz nima uchun yig‘ildiq-da, nimaga yer chizishib o‘lturamiz! — dedi. — Biz bu
yerga aza ochqali keldikmi? Kimning so’zlari? J: Gulsinbibi
· … ning qo‘lidag‘i dutor «O‘rtoqlar» kuyini tanlarga larza berib, tarona qildi. J: Anorgul
· … Xonimbibi qizlarg‘a qistatib o‘lturmay o‘rnidan sakrab turdi-da, o‘ynab ham ketdi.
J: Xonimbibi
· Yel bilan o‘ynashib yong‘an sham’ nuri qizlarni allaqanday ajib holatka qo‘ymoqda, majlis ersa «Alif laylo» hikoyala-ridagi «parilar»
bazmini xotirlatmoqda edi. Qanday bazm haqida gap ketyapti?
J: Qizlar majlisi
· Voy sho‘rginangga sho‘rva to‘kilsin, Kumush! — dedi Gulsin, — men shunday erni topib teksam boshim ko‘kka yetar edi! Kimning so’zlari? J: Gulsin
· Boshida simobi shohi salla, ustidan qora movut sirilgan sovsar po‘stin, ichida o‘zi-ning Shamayda tiktirgani osmoni rang movut kamzul, movut shim

《O'tkan kunlar》romanidan kerakli savol-javoblar

·        Ko‘rimsiz, chirk bosib qorayg‘an, juda ko‘b xizmat qilib keksaygan,
ochib-yopqanda anvo’i — turlik dodi-faryod qiladirg‘an, bunda sanalg‘an sifatlarini bir yerga jamlab natija chiqarg‘anda «sharti ketib, parti qolg‘an» bir darbozaning ostonasidan uch-to‘rt qadam ichkariga kirilsa Buxoro zindonlaridan birini his etilur va qorong‘u yo‘lakning nihoyatidagi yorug‘liqqa tomon oshiqilur. Qayer tasvirlanyapti?     J: qutidorning hovlisi
·        Shu chorxari ayvonning o‘rta bir yerida, ustiga atlas ko‘rpalar yopilg‘an tanchaning to‘rida devorga suyanib, avrasiga qora movut sirilgan sovsar po‘stin kiyib bir kishi o‘lturadir. Kim haqida? J: Mirzakarim qutidor
·        Ichidan atlas ko‘ynak, ustidan odmi xon atlas guppy kiygan, boshig‘a oq dakanani xom tashlag‘an, o‘ttuz besh yoshlar chamaliq go‘zal, xushbichim bir xotin. Yuzidan muloyimlik, eriga itoat, to‘g‘riliq ma’nolari tomib turg‘an bu xotin…                                           J:Qutidorning rafiqasi — Oftob oyim
·        Oftob oyimning onasi, ya’ni Kumushning buvisi kim?  J: Oysha bibi.
·        O‘choq boshida qo‘polg‘ina, qirq besh yoshlar chamaliq yana bir xotin choy qaynatib yuradir. Bu xotin ersa oilaning cho‘risi…                                                                                              J: To’ybeka
·        Nax siz yosh mehmonni ko‘rmabsiz, dunyog‘a kelmabsiz, bir chiroylik, bir aqllik, tag‘in o‘zi hammadan yuqorida o‘lturadir; hali yigirma ham bormag‘andir, mo‘ylabi ham endigina chiqa boshlag‘an... Nax bizga
kuyav bo‘ladigan yigit ekan. Kimning so’zlari? J: To’ybeka
·        Teng-tengi bilan, tezak qopi bilan.Bu naql kimning tilidan aytiladi? J: To’ybeka
·        Qaysi qahramonga nisbatan “qora” sifatlashi ishlatiladi? J:Homid
·        “Xudo kishiga o‘g‘il bersa shundayini bersin-da”, “Tentagingning aqli balo, kiroyi kuyaving shundog‘ bo‘lsa” so’zlari kimning tilidan aytiladi?
J: Mirzakarim qutidor
·        Bu xabarlar xalq tomonidan juda oddiy, ortiqcha sovuqqonliq bilan qarshi olindilar. Buvoqi’aga hech kim ajabsinmadi va bunda favquloddaliq ko‘rmadi. Xalq bunga haqli edi,chunki, bunday tinchsizliklarni endi ko‘ra-ko‘ra juda ham o‘rganib qolg‘an, bu kun bo‘lmasa ertaga o‘zining botir boshisining, oftobachasining, xullas, kim bo‘lsa ham beklaridan birining shunday tinchsizlik chiqarishig‘a «mumkin va bo‘ladirg‘an ish» debqarar edi. qaysi voqea nazarda tutilyapti? J: Toshkent hokimi Azizbekning Qo’qon xonligiga qarshi bosh ko’tarishi
·        «Otabek yosh, yoshlar muhabbati uchar qush, balki, bu kun-erta unutib ham yuborar» kabi mulohazalarda bo’lgan qahramon kim edi? J: Hasanali
·        “Kunlardan bir kun taqdir shamoli yuradir-da bir kimsa-ning iffat pardasi ostida o‘lturgan qizining yuzidagi niqobini ko‘tarib ikkinchi tomondan bizning Otabekni shu afifaga ro‘baro‘ qiladir. Shu daqiqadan boshlab bekda u afifaga qarshi bir ishq, ham chin bir ishq tug‘uladir...” degan kim edi? J: Ziyo shohichi
·        To’ybeka Kumushga qanday murojaat qiladi? J: bekachim
·        “Shu choqda ichimga charog‘ yoqsalar ham yorimaydirda, egachi,”. Oftoboyim nima sababdan bu holatda edi? J: Kumushning unashilganidan beri yetti kun o’tgan va u shuncha kunnan beri tinimsiz yig’lardi
·        Biz nima uchun yig‘ildiq-da, nimaga yer chizishib o‘lturamiz! — dedi. — Biz bu
yerga aza ochqali keldikmi? Kimning so’zlari? J: Gulsinbibi
·        … ning qo‘lidag‘i dutor «O‘rtoqlar» kuyini tanlarga larza berib, tarona qildi. J: Anorgul
·        … Xonimbibi qizlarg‘a qistatib o‘lturmay o‘rnidan sakrab turdi-da, o‘ynab ham ketdi.
J: Xonimbibi
·        Yel bilan o‘ynashib yong‘an sham’ nuri qizlarni allaqanday ajib holatka qo‘ymoqda, majlis ersa «Alif laylo» hikoyala-ridagi «parilar»
bazmini xotirlatmoqda edi. Qanday bazm haqida gap ketyapti? 
J: Qizlar majlisi
·        Voy sho‘rginangga sho‘rva to‘kilsin, Kumush! — dedi Gulsin, — men shunday erni topib teksam boshim ko‘kka yetar edi! Kimning so’zlari? J: Gulsin
·        Boshida simobi shohi salla, ustidan qora movut sirilgan sovsar po‘stin, ichida o‘zi-ning Shamayda tiktirgani osmoni rang movut kamzul, movut shim

OT SIFAT SON OLMOSH #1


1. Qaysi gapda asoslari tub+yasama shaklda bo’lgan qo’shma ot qo’llangan ?
A) Somonsuvoq qilingan tekis tomning ustiga o’rikning bir shoxi egilib turibdi
B) Boychechakning tovlanib turgan gulbarglari hammaning ko’nglidagi gina-adovatga barham berdi
C) Ko’rpa-to’shaklarni ot aravaga yukladim
D) To’rt tomoni teng bo’lgan to’g’ri to’rtburchak kvadrat deyiladi
2. Qaysi qo’shma ot tarkibida yuz bergan fonetik hodisa ko’makchi morfema(qo’shimcha) ta’sirida sodir bo’lmagan ?
A)achchiqtosh B)bilaguzuk C)boyo’g’li D) oshpichoq
3. Ma’lumki , ikkinchi qismi turdosh otdan iborat bo’lgan atoqli ot asoslari qo’shib yoziladi . Qaysi javobda ushbu qoidaga muvofiq yozilgan otlar berilgan ?
A) Beshariq , Qashqadaryo
B) qorbo’ron , ko’ksulton
C)Markaziy Osiyo, Quyi Chirchiq
D)Xalqobod, Yangiyer
4. Qaysi javobda otlarning imlosi bilan bog’liq xatoga yo’l qo’yilgan ?
A) Madaniyat va Sport Ishlari Vazirligi
B) Toshkent agrar universiteti
C) O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
D) Xotira va qadrlash kuni
5. Shaxs oti yasovchi –lik qo’shimchasi haqida aytilgan to’g’ri fikrlarni aniqlang.
1) –lik qo’shimchasi o’rin-joy bildiruvchi turdosh otlarga qo’shilib , shaxsning shu hududga mansubligini bildiradi
2) –lik qo’shimchasi o’rin-joy bildiruvchi atoqli otlarga qo’shilib , shaxsning shu hududga mansubligini bildiradi
3) –lik qo’shimchasi o’z shakldoshiga ega
4) –lik qo’shimchasi bilan yasalgan shaxs otlari kichik
harf bilan yoziladi
A) 1,3,4 B) 2,3,4 C) 1,2,3,4 D) 1,2,4
6. Quyidagilarning nechtasi narsa oti sanaladi ?
chuchvara , Arslon , arra , Rayhon , yulduz , lola , cho’mich , do’ppi , Zumrad, sharq A) 5 tasi B) 7 tasi C) 6 tasi D) 8 tasi
7. Cho’pon otaning katta hovlisi , otlar bog’langan bostirmasi , sigirlar boqiladigan molxonasi va qo’ylar turadigan ikkita katta qo’rasi bor edi . Yuqoridagi gapda nechta yasama o’rin-joy oti qo’llangan ?
A) 4 ta B) 3 ta C) 2 ta D) 1 ta
8. Qaysi gapda shaxslarning qarindoshligiga ko’ra nomlab kelgan shaxs oti qo’llangan ?
A) Bolaning g’alati orzusi bor edi
B) Kampir uning boshini silab , peshonasini yuziga bosdi
C) Juvon boshini quyi solib , uzoq yig’ladi
D) Shavkat eng oldin enasi bilan xayr-xo’shlashdi
9. Vujudimga hokimlik qilayotgan o’sha tuyg’ular o’rnini shafqat , odamiylik , hamdardlik egalladi .
Yuqoridagi gapda nechta yasama so’z qo’llangan ?
A) 5 ta B) 4 ta C) 3 ta D) 2 ta
10. Murod asli yilqichining bolasi , dehqonchilikni xushlamaydi . Gapdagi yasama so’zlar qanday sintaktik vazifa bajargan?
A) aniqlovchi , to’ldiruvchi B) to’ldiruvchi , kesim
C)aniqlovchi, to’ldiruvchi, kesim D) aniqlovchi , kesim
11.Asosda ifodalangan tushunchaning hamisha me’yoridan ortiqligini ifodalovchi sifat yasovchi qo’shimcha qaysi ? A) –li B) ser- C) bo- D) –dor
12. Qaysi gapda aniqlovchi vazifasidagi yasama sifat yasama otga bog’langan ?
A) Milliy mafkuramizda milliylik umumbashariy g’oyalar bilan uyg’unlashib ketgan
B) Ko’z oldimdan ichakuzdi qiliqlari bilan hammani kuldirayotgan qiziqchilar ketmaydi
C) Osmon tip-tiniq , oyning kumushsimon tumanli nuriga cho’mgan ; uylduzlar siyrak edi
D) Yirik-yirik tomchilar yer-u ko’kni savalay ketdi
13.Qaysi gapda hol vazifasidagi yasama sifat yasama fe’lga bog’langan?
A) Balandparvoz gapirgan odamning gapi bemaza qovunga o’xshaydi
B) Markaziy Osiyoning erksevar xalqi dushmanga qarshi mardonavor kurashdi
C) O’z onamni elas-elas xotirlayman
D) Onamning ismi Enaxon , nihoyatda ko’ngilchan , zahmatkash ayol
14. Behi atirguldoshlar oilasiga mansub , bo’yi o’n ikki metrga boradigan sershox daraxt . Barglari tukli , tuxumsimon yoki keng ellipssimon ; bandi kalta , shoxlarda ketma-ket joylashgan . Mevasi tukli , sariq yoki tillarang ; ko’rinishi yumaloq yoki biroz cho’zinchoq bo’lishi mumkin . Mevasi yetilib pishganda sershira bo’ladi . Yuqoridagi parchada nechta so’z yasovchi qo’shimcha qo’llangan ?
A) 6 ta B) 8 ta C) 10 ta D) 12 ta
15. Qaysi gapda ot asosli yasama sifat qo’llangan ?
A) Pastdagi bog’dan yumshoq xazon hidi ko’tarilib , uning xayollarini to’lin oy sehrlagan tog’ , vodiy , daralarga olib ketardi
B) Bu o’lkada iqlim o’rtacha , suv mo’l , yer unumdor , quyosh nuri yetarli
C) Ariqlarda suv emas , o’ynoqi nur oqadi
D) Rostgo’ylik adabning ustuni , insoniylikning asosidir
16. Qaysi gapda uyushiq aniqlovchi vazifasida qo’llangan qo’shma yasama sifatlar vositali to’ldiruvchiga tobelangan ?
A) Shirinsuxan , oqko’ngil odamlar mevali daraxtga o’xshaydi
B) Sofdil va jonkuyar odamlar bilan bu dunyo oboddir
C) Mehnatsevar , zahmatkash insonlar odamlarning ko’rkidir
D) Nodon va kaltafahmlar odamga yaxshi gap aytmas
17. Qaysi javobda belgini to’g’ridan-to’g’ri ifodalaydigan sifatlar berilgan ?
A) sekin , ko’p B) mazali , serg’ayrat
C) tonggi , g’ishtin D) bolali , devoriy
18. Bobur temuriy sulolasining so’nggi yirik vakili edi . U tadbirkor va jasur lashkarboshi , dono va adolatli hokim , fozil va o’qimishli inson , ajoyib lirik
shoir , ilmning turli sohalaridan yaxshigina xabardor bo’lgan yetuk olim edi .
Uning “Boburnoma” asari voqeot janrining beqiyos
namunasi bo’lib kelmoqda .
Mazkur parchada nechta yasama sifat qo’llangan ?
A) 9 ta B) 8 ta C) 7 ta D) 6 ta
19. Birinchi bo’g’ini tovush o’zgarishi bilan takrorlanishidan sifatning qaysi darajasi hosil qilinadi ?
A) qiyosiy daraja B) orttirma daraja
C) ozaytirma daraja D) oddiy daraja
20. Qaysi javobda yuklama vositasida sifatning orttirma darajasi hosil qilingan ?
A)juda qizil B)eng katta C)sal sovuq D)biram yoqimli
21.Shakldoshiga ega bo’lgan rang-tus sifatlarini aniqlang .
A) qizil , sariq B) ko’k , oq
C) qora , yashil D) binafsha , alvon
22. Qaysi qo’shimchalar vositasida sifat yasalganda , fonetik hodisa yuz berishi kuzatiladi ?
1) –a 2) –aki 3) –q 4) –iq 5) –k 6) –qi 7) –i 8) –bon
A) 1,3,6,7 B) 1,2,3,4,6,8 C) 2,3,4,5,6,8 D) 2,3,4,6,8
23. Qaysi javobda ot va sifat yasovchi shakldosh qo’shimchalar berilmagan ?
A) –qich , -g’ich , -gi , -ki B) –k , -q , -ik , -in
C) –gir , -kash , -oq , -qoq D) –zor , -loq , -soz , -im
24. Qaysi gapda otlashgan yasama sifat(lar) qo’llangan ?
A) Azizbekni qulatmoq uchun avom jonlandi
B) Eskini yamaguncha esing ketar
C) Bu kengliklarda odam o’zini ozod qushdek his qiladi
D) Sotqinga shafqat yo’q, qo’rqoqqa hurmat yo’q.
25. Sonning qaysi ma’no turlarini so’z yoki qo’shimcha vositasida yuzaga keladi?
1)dona son 2)jamlovchi son 3)chama son 4)tartib son
A) 1,2,3,4 B) 2,4 C) 1,3 D) 1,2,3
26. Sonning qaysi ma’no turini hosil qiluvchi shakllar o’z shakldoshiga ega ?
A)jamlovchi son B)chama son C)tartib son D)taqsim son
27. Qaysi gapda o’lchov so’z qo’llanmagan ?
A) “Har biringiz yuz ketmondan yer chopsangiz , katta yordam bo’lardi” ,—dedi Yoqub bobo
B) Bir etak bola tug’gandan keyin ularni tarbiyalash ham kerak
C) Akbarali mingboshi ikki og’iz gapni eplab aytolmadi
D) Shiftga osilgan oltita chiroq xonani yop-yorug’ qilib turibdi
28. Qaysi javobda tartib sonlarning imlosi bilan bog’liq xatoga yo’l qo’yilgan ?
A) 9-sinf , 30-dekabr B) X-sessiya , IV-chorak
C) XI-XIV asr , II-III bob D) 123-xona , 72-xonadon
29. Qaysi gapda shaxs haqida noaniq tasavvur ifodalagan olmosh qo’llangan ?
A) Bu cholni butun yurt hurmat qiladi
B) U Saidiy bilan do’st edi , bu do’stlik otalarini ham munosabatdor qilgan edi
C) Kimdir qarshi gap aytgan edi , muallim jerkib berdi
D) Kim shaxmat to’garagiga qatnashadi ?
30. Gumon olmoshlari haqida aytilgan quyidagi fikrlarning nechtasi to’g’ri ?
1) so’roq olmoshlariga alla- yoki –dir qo’shimchasini qo’shish orqali gumon olmoshlari hosil qilinadi ;
2) narsa so’zi faqat alla- qo’shimchasi yordamida gumon olmoshiga aylanadi ;
3) bir so’zi kishi , narsa , nima kabi so’zlarga qo’shilib , bu so’zlarga gumon ma’nosi yuklaydi ;
4) birov so’zi kimdir so’zi bilan erkin almasha olgani uchun gumon olmoshi sanaladi ;
5) gumon olmoshi qatnashgan gapning kesimi inkor shaklida bo’ladi ;
6) gumon olmoshi hosil qiluvchi –dir qo’shimchasi o’z shakldoshiga ega ;
7) gumon olmoshi hosil qiluvchi alla- va –dir qo’shimchalari asosga qo’shib yoziladi
A) yettitasi B) oltitasi C) beshtasi D) to’rttasi
31. Janoblar ! Kamina hozir Xuttalonga otlanurmen !
Ushbu gapda olmosh o’rnida qo’llangan so’z qanday sintaktik vazifa bajargan?
A) ega B) kesim C) undalma D) hol
32. Qaysi gapda og’zaki nutqqa xos ko’rsatish olmoshi qo’llangan ?
A) Voy , manavi bolaning shirinligini!—Parcha xola do’rillab xitob qildi
B) Siz bolalik qilib bunaqa xomxayollarga borib yurmang
C) Men xalq oldida sizning iltimosingizga shunday javob bermoqqa majbur bo’ldim
D) Bunaqa narsa menga ta’sir qilmaydi ,—dedi Mastura
33. Kishilik olmoshi o’rnida qo’llanib , ko’pincha shaxsni , ba’zan predmetni ko’rsatuvchi olmosh turini aniqlang .
A) ko’rsatish olmoshi B) belgilash olmoshi
C) o’zlik olmoshi D) so’roq olmoshi
34. Olmoshning qaysi ma’no turi qo’shma so’z shaklida uchramaydi ?
A) so’roq B) belgilash C) ko’rsatish D) kishilik
35. Qaysi gapda shaxs , narsa , belgi kabilarni jamlab ifodalaydigan olmosh qo’llangan ?
A) Har qaysi millatning o’ziga xos ma’naviyatini shakllantirish va yuksaltirishda , hech shubhasiz , oilaning o’rni va ta’siri beqiyosdir
B) O’g’limning har bir holidan xabar olib turish sening vazifangdir
C) Mening ayam o’zi aytganidek “ usti butun , ichi tutun” ayollardan edi
D) Bog’imizda uzumning hamma xilidan bor edi
36. Suv!Suv!—deb qichqirdi mingboshi . Suv! Yuragim kiyib ketdi…yonib ketdi!..Suv!Suv!!! (A.Cho’lpon)
Yuqoridagi gapda takroran qo’llangan otning sintaktik vazifasini aniqlang .
A) kesim B) ega C) to’ldiruvchi D) aniqlovchi
36+1. Bolalar quvonchli xabarni yurtdoshlariga yetkazishga oshiqayotgan elchilardek guvullab Usmonlarnikiga jo’nashdi . Ushbu gapda nechta ismlarning lug’aviy shakli qo’llangan ?
A) 6 ta B) 7 ta C) 8 ta D) 9 ta

ATOYI 10-SINF

1. Atoyi nechanchi asrda yashab ijod qilgan?
A) XIV asrda В) XV asrda С) XVI asrda D) XVII asrda
2. Atoyi qaysi temuriy hukmdor saroyida xizmat qilgan?
A) Abulqosim Bobur B) Mirzo Ulug'bek
C) Shohruh Mirzo D) Husayn Boyqaro
3. Atoyi nima uchun taxallusini «Ato» («Ota») deb olgan?
A) mashhur shayx xizmatida bo'lib, uni o'ziga pir deb bilgani uchun
B) mashhur shayx ota-bobolariga ishora qilganligi uchun
C) mashhur temuriy hukmdorni o'ziga ota deb bilgani uchun
D) mashhur shoir bo'lib, o'zini yosh ijodkoriarga ota deb bilgani uchun
4. Atoyining «Netti, ne bo'ldi?» radifli g'azalining ruknlar tartibini toping.
A) fauiun / faulun / faulun / faul
B) mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun
C) foilotun / foilotun / foilotun / foilun
D) mafuvlu/ mafoiylu / mafoiylu / fauvlun
5. Atoyi devoni qancha g'azalni o‘z ichiga olgan?
A) 260 g'azalni B) 180 g'azalni C) 310 g'azalni D) 130 g'azalni
6. Atoyi qaysi tillardagi adabiyotlarni chuqur o'rgangan?
A) uyg'ur, turk, fors B) fors, arab va so'g'd
C) turk, fors va arab D) turk, uyg'ur va arab
7. Atoyi qayerda tug'ilgan?
A) Buxoroda B) Chunorda C) Hirotda D) Balxda
8. Atoyi ijodi bizgacha to'la yetib kelmagan bo'lib, shoir devoni taxminan
nechanchi asrda ko'chirilgan?
A) XV asrda В) XIV asrda С) XVI asrda D) XVII asrda
9. Atoyi devonining qo'lyozma nusxasi hozirda qayerda saqlanadi?
A) Moskvada B) Londonda
C) Sankt-Peterburgda D) Parijda
10. Atoyi qayerlarda yashagan?
A) Samarqand, Buxoro va Balxda
B) Konibodom, Samarqand, Buxoroda
C) Xorazm, Buxoro va Balxda
D) Sayram, Chimkent va Hirotda
11. Atoyi tug'ilgan shahar hozirda qaysi davlatdagi ko'hna shaharlardan biri hisoblanadi?
A) Shimoliy Afg'onistondagi B) Sharqiy Qozog'istondagi
C) Janubiy Turkmanistondagi D) G'arbiy Tojikistondagi
12. Atoyi kimlaming avlodlaridan hisoblanadi?
A) Ahmad Yugnakiylar nasabiga mansub bo'lgan Ibrohim Ota avlodlaridan
B) Ahmad Yassaviylar nasabiga mansub bo'lgan Ibrohim Ota avlodlaridan
C) Ahmad Yugnakiylar nasabiga mansub bo'lgan Ismoil Ota avlodlaridan
D) Ahmad Yassaviylar nasabiga mansub bo'lgan Ismoil Ota avlodlaridan
13. Atoyi qaysi tillarda ijod qilgan?
A) turk va fors tillarida B) arab va fors tillarida
C) turk va arab tillarida D) uyg'ur va arab tillarida
14. Hozirda qayerda Atoiyga nisbat berilgan qabrbor?
A) Qirg‘izistonning Turbat qishlog‘ida
B) Qozog'istonning Turbat qishlog‘ida
C) Afg'onistonning Balx qishlog'ida
D) O‘zbekistonning Balx qishlog'ida
15. Atoyi qaysi o'ziga xos tasvir vosita va usullaridan unumli foydalangan?
A) tazod, tashbeh B) iyhom, tanosub
C) husni ta’lil, ishtiqoq D) tajohil ul-orif, laff va nashr
16. Atoyi g'azallari orasida vazni yengil, misralari qisqa, so'zlari oddiy, uslubi
sodda va ravon bo'lgan aruzning qaysi bahrida yozilganlari ko'proq?
A) hazajda B) ramalda C) solimda D) mutaqoribda
17. Navoiy qaysi asarida Ismoil ota Ahmad Yassaviyning inisi Ibrohim
otaning o‘g‘li ekanini aytadi?
A) «Majolis un-nafois» («Nafis majlislar») asarida
B) «Nasoyim ul-muhabbat» («Muhabbat shabadalari») asarida
C) «Munshaot» («Xatlar») asarida
D) «Lison un-tayr» («Qush tili») asarida
18. Atoyi hayoti va ijodi haqidagi quyidagi fikrlar qaysi asardan olingan?
«Mavlono Atoyi Balxda bo'lur erdi. Ismoil ota farzandlaridindur,
darveshvash va xushxulq, munbasit (ochiq chehrali) kishi erdi. 0 ‘z
zamonida she’ri atrok (turkiy tilda so'zlovchilar) orasida ko‘p shuhrat tutti.
Bu matla’ aningdurkim:
Ul sanamkim suvyaqosinda paritek olturur,
G'oyati nozukiukindin suv bila yutsa bo'lur.
... Mavlono ko‘p turkona (sodda, ravon) ayturerdi...» - deydi?
A) «Nasoyim ul-muhabbat» B) «Boburnoma»
C) «Hibat ul-haqoyiq» D) «Majolis un-nafois»
19. Atoyi devoni qo'lyozmasining oxiridagi «Devoni Shayxzoda Atoyi» degan
qayd nimadan dalolat beradi?
A) Atoyining shayxlar oilasidan kelib chiqqanligidan
B) Atoyi devonining turkiy tilda yozilganligidan
C) devonni Atoyining o‘zi tartib bermaganligidan
D) Atoyining shayx va shoirligini bildirib, devon forsiy tilda bitilganligidan
20. Atoyi ijodida Umar Xayyom ruboiylari va Hofiz g'azallaridagi kabi hayot
zavqi, uning barcha go'zalliklari va lazzatlari qaysi timsolda vasf etiladi?
A) mayxona B) soqiy C) jom D) may
21. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda qaysi zid ma’noli so'zlarning keltirilishi oshiq iztiroblarining mohiyatini ham, darajasini ham ko'rsatib turibdi?
Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st,
Shodlig‘i ham mehnat-u g'amdur manga, ey do'st.
A) «aysh» va «alam» B) «mehnat» va «g'am»
C) «shodlik» va «aysh» D) «mehnat» va «jahon»
22. Atoyining «Jamoling vasfini qildim chamanda» deb boshlanuvchi g'azali
aruzning qaysi bahrida yozilgan?
A) hazaji musaddasi mahzuf
B) ramali musammani mahzuf
C) mutaqoribi musammani mahzuf (maqsur)
D) hazaji musammani axrabi makfufi mahzuf
23. Atoyining qaysi janrda yozilgan bir she’rida go'zal yor xokisor oshiqning
yuziga oyoq bosar ekan, oyog'i ogYiydi, «yuzing buncha bo'yradek dag'al
bo'lmasa» deb nozlanadi?
A) ruboiy B) murabba C) muxammas D) g‘azal
24. Atoyining bir she’rida yorini sog‘ingan oshiqning ko'zidan yosh emas, daryo oqayotgani va uning nimalardan sol yasab, shu daryoda suzayotgani manzarasi chiziladi?
A) tomirlaridan B) qobirg'alaridan C) sochlaridan D) kipriklaridan
25. Mumtoz adabiyotdagi ko'plab qissalarda go‘zallik timsoli sifatida
tasvirlangan shaxs kim?
A) Ya’qub B) Yusuf C) Layli D)Shirin
26. Quyidagi baytlar ichidan real yor, dunyoviy ishq, ya’ni insonning insonga
bo'lgan muhabbati tasvirlangan baytni toping.
A) Bu kun vaslingni tark aylab, tilar jannatni zohidlar,
Berurlar nasyag'a naqdni, bu ne nodon xaloyiqtur?
B) Manga sensiz tirilgandin o‘lim yuz qatla ortuqdur,
Bu so'zda, haq bilur, ko'nglum tilim birla muvofiqtur.
C) Jannatdakim, el onda bo'lur zindai jovid,
Sensiz oni g'amgoh degumdur dag'i o‘lgum.
D) Ul sanamkim, suv yaqosinda paritek o'lturur,
G'oyati no'zikligindin suv bila yutsa, bo'lur.
27. Atoyi qalamiga mansub quyidagi baytning mazmunini toping.
Ul ilikkim suvdin oriqtur, yumas oni suvda,
Balki suvni pok bolsin deb iligi birla yur.
A) Qiz yuzining go'zalligi, tiniqligi, pokizaligi shunchalikki, u yuzini suvda
yuvib tozalamaydi, balki yuzini yuvib suvni poklaydi.
B) Qiz labining go'zalligi, tiniqligi, pokizaligi shunchalikki, u labini suvda
yuvib tozalamaydi, balki labi tekkan suv poklanadi.
C) Qizning go'zalligi, tiniqligi, pokizaligi shunchalikki, u qo'lini suvda yuvib
tozalamaydi, balki qo'lini yuvib suvni poklaydi.
D) Qiz qalbining go'zalligi, tiniqligi, pokizaligi shunchalikki, uning ko'ngil
suvidan ichgan ko'ngillar bog'i gullarga to'ladi, poklanadi.
28. Atoyi qaysi g'azalining maqta’sida o'zining ibodati ham yor husnini
ko'rishning tavallosidan iboratligini bildiradi?
A) «Begim» radifli g'azalining maqta’sida
B) «Jamoling vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalining maqta’sida
C) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining maqta’sida
D) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining maqta’sida
29. Atoyining «Jamoling vasfini qildim chamanda» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining nechanchi bayti yorning jamoli ta’rifiga
bag'ishlangan?
A) birinchi B) ikkinchi C) uchinchi D) to'rtinchi
30. Mumtoz adabiyotda qo'llaniladigan «la’I» so'ziga berilgan to'g'ri izohlarni toping.
1) Yorning labi qon kabi qip-qizil bo'lgani uchun ham qizil qimmatbaho tosh - la’lga o'xshatiladi;
2) Mumtoz adabiyotda o'ymoqdakkina, kichik og'izli qizlar go'zal
hisoblanib, labi kichik olmos tosh - la’lga o'xshatiladi;
3) Yor labidan chiqadigan iliq so'zni anglatadi;
4) Lirik qahramonning dil izhori, ishq va sadoqati ramzi hisoblanadi.
A) 1,3 B) 1, 2 C) 3, 4 D) 1,2,3
31. Atoyining «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» deb
boshlanuvchi g'azalining ruknlar taqte’sini toping.
A) V --/ V — / V --/ V -— B)--V/V--V/V--V/V - -
C) - -V/V--V/V--V/V--— D)-V--/-V--/-V--/-V- -
32. Atoyining «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» deb
boshlanuvchi g'azali aruzning qaysi bahrida yozilgan?
A) hazaji musaddasi mahzuf
B) ramali musammani mahzuf
C) mutaqoribi musammani mahzuf (maqsur)
D) hazaji musammani axrabi makfufi maqsur
33. Atoyining qator she’rlarida real yor, dunyoviy ishq, ya’ni insonning
insonga bo'lgan muhabbatini ko'rish mumkin. Quyidagilardan noziknihol qiz
tasvir etilayotgan g'azalni toping.
A) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azali
B) «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi g'azali
C) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azali
D) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azali
34. Atoyining qaysi g'azaligacha yor ko'ngliga g'ulg'ula solgan sanam timsoli
bu qadar jonli, ta’sirchan va ayni vaqtda ilohiy yo'sinda tasvirlanmagan edi?
A) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
B) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
C) «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
D) «Begim» radifli g'azalida
35. Atoyining «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalining nechanchi bayti yorning labi va og'zi ta’rifiga bag'ishlangan?
A) birinchi B) ikkinchi C) uchinchi D) to'rtinchi
36. Atoyi qalamiga mansub quyidagi baytning mazmunini toping.
Tamanno qilg'ali la’lingni ko'nglum,
Kishi bilmas orti kim, qoldi qanda.
A) Oshiq o'zicha yorning shirin so'zini eshitmoqchi edi, lekin u shunchalar
uyatchanki, zumda ko'zdan g'oyib bo'ldi, qayerdaligini hech kim
bilmadi.
B) Oshiq o'zicha yorning tamannosini, nozini ko'rmoqchi edi, lekin u
shunchalar iboliki, darrov qochib ketdi, qayerdaligini hech kim bilmadi.
C) Oshiq o'zicha yorning hindu kabi qop-qora xolini ko'rmoqchi edi, lekin
u shunchalar kichik ekanki, qayerdaligini hech kim bilmadi.
D) Oshiq o'zicha yorning og'zini ko'rmoqchi edi, lekin u shunchalar kichik
ekanki, qayerdaligini hech kim bilmadi.
37. Yusuf (s.a.v) haqidagi rivoyatlarga ko'ra, Yusuf tashlangan quduq uning
husni tufayli yorishib turar edi. Mumtoz she’riyatimizda ko'p ishlatiladigan
qaysi birikma shunga ishora qiladi?
A) «chohi moh» - oy yoritgan choh
B) «chohi shams-u qamar» - oy-u quyosh parvona bo‘lgan choh
C) «chohi zaqan» - iyak ostidagi chuqurcha
D) «chohi. la’I» - qip-qizil la’ldek, o'ymoqdek lab
38. Mumtoz adabiyotda yorning go‘zal qaddi-qomati hamisha nimaga
o'xshatilib kelingan?
A) sarvga B) chinorga C) majnuntolga D) dolga
39. Atoyining «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur»
misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida qaysi san’atni ustalik bilan qo'llab, ta’sirli
badiiy samaraga erishganligini ko'rish mumkin?
A) husni ta’lil B) ishtiqoq C) tashbeh D) tazod
40. So'fiyona ruh yaqqol sezilgan quyidagi bayt Atoyining qaysi g'azalidan
olingan?
Bu кип vaslingni tark aylab, tilarjannatni zohidlar,
Berurlar nasyag'a naqdni, bu ne nodon xaloyiqtur?
A) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalidan
B) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalidan
C) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalidan
D) «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalidan
41. Atoyining «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida mashuqaning og'zi oshiqqa nimani eslatadi?
A) go'zal mohni B) subhi sodiqni
C) g'unchayi xandonni D) jannat bog'ini
42. Atoyining qaysi g'azalida qizning o'xshashi yo'q zulfi, yuraklarni
o'rtaguvchi ko'zlari, o'qday kipriklari o'z holicha vasf etilmay, tabiatdagi eng
nodir va go'zal narsalar bilan yonma-yon qo'yib tasvirlanishi orqali katta
badiiy ta’sirchanlikka erishiladi?
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida
C) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalida
D) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
43. Atoyining «Netti, ne bo'ldi?» radifli g'azali aruzning qaysi bahrida
yozilgan?
A) hazaji musaddasi mahzuf
B) ramali musammani mahzuf
C) mutaqoribi musammani mahzuf (maqsur)
4-§. ATOYI 41
D) hazaji musammani axrabi makfufi mahzuf
44. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azali qaysi jihati bilan diqqatga sazovor
hisoblanadi?
A) ko'p ma’noliiigi bilan
B) husni ta’lil san’atidan unumli foydalanilganligi bilan
C) so'fiyona ruhda yozilganligi bilan
D) murakkab bahrda yozilganligi bilan
45. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda qaysi
so'zlar tazod san’atini yuzaga keltirgan?
Diydor ila qoni’ emas erdim esa, hajring
Bisyor jafo ayladi, kamdur manga, ey do‘st.
A) «diydor» va «qoni’», «bisyor» va «кат» so'zlari
B) «diydor» va «hajr», «bisyor» va «кат» so'zlari
C) «diydor» va «hajr», «qoni’» va «jafo» so'zlari
D) «jafo» va «кат», «diydor» va «bisyor» so'zlari
46. Qaysi she’riy san’atning mohiyatini matnda o'zaro mantiqiy aloqador
bo'lgan so'zlardan foydalanish tashkil etadi?
A) tardi aks B) tanosib C) tashbeh D) talmeh
47. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda tazodga
yordam bergan yo'qlik (ertak va afsonalar olami)ni anglatgan ramziy tasvirni
toping.
Qo у qissayi Jamshedni jomi ilgingdin,
Gar bo'lsa dame mulkati Jamdur manga, ey do'st.
A) «qissayi Jamshed» B) «mulkati Jam»
C) «jom» D) «Jam»
48. Atoyining quyidagi baytlaridan qaysi birida nido san’atidan mohirona
foydalanilgan?
A) Ishqinda qaro boshim oqardi,
Bir boqmadi ko‘z qarog'i birla.
B) G'uncha sevunub to'nig'a sig'mas,
O'xshatsam, o'qing bashoqi birla.
C) Umrumni sening qullug'ingga sarf qilibmen,
Ey o'z qulidin bexabarim, netti, ne bo'ldi?
D) Qon bo'ldi ko'ngul ftroqi birla,
Kuydi jonim ishtiyoqi birla.
49. Atoyining «Jamoling vasfini qildim chamanda» deb boshlanuvchi
g'azalining ruknlar taqte’sini toping.
A)V — / V — / V — / V — B)V---/V---/V--C) -V/V--V/V--V/V— — -V--/-V--/-V--/-V-50. Atoyi she’rlarida qo'llanilgan «bo'yra» so'ziga to'g'ri izohlarni toping.
1) qamishdan tayyorlangan supurgi Gorub);
2) gilam tagidan to'shaladigan, tom ustiga yopiladigan narsa;
42 4-§. ATOYI
3) qamishdan'sholchaga o'xshatib to'qiladigan bir ashyo;
4) qamishga o'xshash o'simlik bo'lib, Undan dori-darmon olinadi.
A) 3,4 B) 1, 2 C) 2, 3 D) 1, 3, 4
51. Atoyining quyidagi baytida qanday she’riy san’at qo'Ilanilgan?
To magarkim salsabil obina javloni qila,
Keldi jannat ravzasindin obi Kavsar sori hur.
A) ishtiqoq B) iyhom C) o‘xshatish D) tazod
52. Atoyining qaysi g'azalida qizarishning o'z va ko'chma ma’nolaridan
samarali foydalaniladi, gulga insoniy sifatlar beriladi, shaxslantiriladi,
chunonchi, gulzor anjumanga o'xshatiladi, gullar uyatdan qizaradi?
A) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
C) «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida
D) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalida
53. Atoyining «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining quyidagi beshinchi baytida qaysi she’riy san’atdan
foydalanilgan?
Solib borma meni, ey Yusufi husn,
Bukun Ya’qubtek bayt ul-hazanda.
A) tazod B) husni ta’lil C) talmeh D) takrir
54. Mumtoz adabiyotimizda kimning ayriliqdagi hayoti «Bayt ul-hazan» (g'am
uyi) sifatida tilga olinadi?
A) Yusufning B) Ya’qubning C) Majnunning D) Laylining
55. Atoyining «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining maqta’sida qaysi so'zlar qarshilantirilgan?
Tiiar el mansabi oiiy va lekin
Atoyi sarvi ozodingg'a banda.
A) elning «oliy mansab tilashi» bilan oshiqning «banda», ya’ni qul
bo'lishni istashi
B) yorning «oliy»ligi bilan oshiqning «banda», ya'ni qul ekani
C) sarvning «ozod»ligi bilan oshiqning «banda», ya’ni qul ekani
D) yor qaddining «sarv»ligi bilan oshiqning «banda», ya’ni qul bo'lib qaddi
bukilganligi
56. Atoyining qaysi g'azali oshiqona bo'lib, suyuklisiga muhabbatni olamdagi
hamma narsadan ortiq ko'radigan oshiq holati ifoda etilgan?
A) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azali
4-§. ATOYI
43
B) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azali
C) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azali
D) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azali
57. Atoyining «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida mashuqaning yuzi (mengiz) oshiqqa nimani eslatadi?
A) go'zal mohni B) subhi sodiqni
C) g'unchayi xandonni D)jannat bog'ini
58. Atoyining qaysi g'azali to'lig'icha parichehraning portretini chizishga
bag'ishlangan?
A) «Hajringda, begim, oh -degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azali
B) «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azali
C) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azali
D) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azali
59. Atoyining «Netti, ne bo'ldi?» radifli g'azalining ruknlar taqte’sini toping.
A)V — / V — / V — / V — B)--V/V--V/V--V/V-— — V/V--V/V--V/V--— — V - - / - V - - / - V - - / - V -60. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda qaysi
juftlikiar tazod san'atini yuzaga keltirgan?
Lutf-u karamingni sen agar mendin ayasang,
Javr-u sitaming lutf-u karamdur manga, ey do‘st.
A) «lutf» va «кагат» В) «lutf-u кагат» va «javr-u sitam»
C) «javr» va «sitam» D) «lutf-u кагат» va «sen-и men»
61. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda yor yuzi
(yanoq)ning rangi anorga o'xshash, demak, yorning yuzida bog'ning
alomatlari mavjud. Ammo shoir yorni odamlar toifasidan emas, balki pari
demoqda. Parining yashaydigan joyi esa Eramda, aniqrog'i Eram bog'idadir.
Shoir yor go'zalligini uning yuzidayoq mujassam ekanligini aytish uchun
mana shu mantiqiy silsilalardan foydalanib, qaysi badiiy san’atni yuzaga
keltirgan?
Odamg'a seni o'xshata bilmonki, parisen,
Nortek yanoqing bog'i Iramdur manga, ey do‘st.
A) tardi aks B) ishtiqoq C) tashbeh D) tanosib
62. «Ishqinda qaro boshim oqardi, Bir boqmadi ko'z qarog'i birla»
misrasining muallifi kim?
A) Atoyi B) Alisher Navoiy C) Lutfiy D) Bobur
44 4-§. ATOYI
63. Atoyining ,«UI sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» radifli
g'azalining ruknlar tartibini toping.
A) faulun / faulun / faulun / faul
B) mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun '
C) foilotun / foilotun / foilotun / foilun
D) mafoiylun / mafoiylun / faulun
64. Atoyining «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» deb
boshlanuvchi g'azalining ruknlar taqte’sini toping.
A)V — / V — / V — / V — B)--V/V--V/V--V/V-~
C)-V/V--V/V--V/V— — — -/-V--/-V--/-V-65. Atoyi qalamiga mansub quyidagi baytning mazmunini toping.
To magarkim salsabil obina javloni qila,
Keldi jannat ravzasindin obi Kavsar sori hur.
A) Ma’shuqaning bog' ichidagi ariq bo'yiga kelishi go'yo jannat bog'idagi
Kavsar suvi (hovuzi) yoniga hur-u panning kelishiga o'xshaydi.
B) Ma’shuqaning bog' ichidagi salsabil daraxtining yoniga kelishi go'yo
jannat bog'idagi Kavsar suvi (hovuzi) yoniga hur-u panning kelishiga
qiyoslanadi.
C) Ma’shuqaning bog' ichidagi salsabil daraxtining yoniga kelishi go'yo
jannat bog'ida Kavsar suvi (hovuzi) bo'yidagi daraxtning yoniga
kelgan hur-u pariga o'xshatiladi.
D) Ma’shuqaning salsabil bog'i ichidagi gullar yoniga kelishi go'yo jannat
bog'ida Kavsar suvi (hovuzi) bo'yidagi gullar yoniga kelgan hur-u
pariga o'xshatiladi.
66. Atoyining «Jamoling vasfini qildim chamanda» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining quyidagi baytlaridan qaysi birida yorning labi va
og'zi ta’riflangan?
A) Jamoling vasfini qildim chamanda,
Qizardi gul uyottin anjumanda.
B) Tamanno qilg'ali la’lingni ko'nglum,
Kishi bilmas oni kim, qoldi qanda.
C) Manga ul dunyoda jannat ne hojat,
. Eshiging tuprog'i basdur kafanda.
D) Chu jonimdin aziz jonona sensen,
Kerakmas jon manga sensiz badanda.
67. Yusuf (s.a.v) haqidagi rivoyatlarga ko'ra, Yusufning hajrida yig'layver-
ganidan kimning ko'zlari ko'r bo'lib qoladi?
A) yorining B) onasining C) otasining D) akasining
68. Mumtoz adabiyotda qaysi so'z ko'pincha lug'atlarda tik, chiroyli o'sgan
sarvga aniqlovchi sifatida qo'llaniladi?
A) «ozod» so'zi B) «tamanno» so'zi
C) «alif» so'zi D) «shamshod» so'zi
4-§. ATOYI 45
69. Atoyi qaysi g'azalida malaksiymo qizning chiroyidan hayratga tushadi? U
shu qadar barkamolki, undagi fazilatlar sanalgan va ularga e’tibor qaratilgan
sari oshiqning muhabbati kuchayib boraveradi.
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag‘i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
C) «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida
D) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalida
70. Atoyining qaysi g'azalida yor o'zini turfa holatlarda ko'rsatishga mohir,
shu bois farishta sifatli bo'lib ham ko'rinadi, malohatda tengsiz sanamning
xati - labi ustidagi mayin tuklar rayhon singari xush bo'y taratadi?
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida
. C) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalida
D) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
71. Quyidagilar ichidan ko'ngil nolishlari, ruh to'lg'onishlari, qalb iztiroblari
tasvirini turkiy she’riyatga go'zal va ta’sirchan yo'sinda olib kirgan shoirni
toping.
A) Atoyi B) Gadoiy C) Nasimiy D) Laffasiy
72. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda qaysi
so'zlar tazod san’atini yuzaga keltirgan?
Ko'nglum yuzini javr ila chun sendin uyurmon,
Oxir necha bu javr-u sitamdur manga, ey do'st.
A) «ko'ngil» va «yuz» B) «javr» va «sitam»
C) «ko'ngil» va «sitam» D) «sen» va «men»
73. Nido san’atiga berilgan to'g'ri izohni toping.
A) nasriy asarda yozuvchining murojaat qilgan obyekti
B) nasriy asarda fojianing kuchliligi, ritorik qaytariqlarning ko'pligi
C) she’riy asarda shoirning murojaat qilgan obyekti
D) she’riy asarda fojianing kuchliligi, kuchli hissiy bo'yoqdorlik
74. Atoyining «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» deb
boshlanuvchi g'azali aruzning qaysi bahrida yozilgan?
A) hazaji musaddasi mahzuf
B) ramali musammani mahzuf
C) mutaqoribi musammani mahzuf (maqsur)
D) hazaji musammani axrabi makfufi mahzuf
46 4-§. ATOYI
75. Atoyining «Jamoling vasfini qildim chamanda» radifli g'azalining ruknlar
tartibini toping.,
A) faulun / faulun / faulun / faul
B) mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun
C) foilotun / foilotun / foilotun / foilun
D) mafoilun / mafoilun Imafoil
76. Atoyining qaysi g'azalida oshiq suv yoqasida paridek o'ltirgan tengsiz
go'zalga qarab, hayrat bilan «suv qizi», ya’ni suv parisining «goh-goh ko'zga
ko‘rinishi»ga imon keltiradi?
A) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Jamoling vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida
C) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
D) «Begim» radifli g'azalida
77. Atoyining quyidagi baytida qaysi she’riy san’atdan foydalanilgan?
Jamoling vasfini qildim chamanda,
Qizardi gul uyottin anjumanda.
A) takrir B) tazod C) tashxis D) talmeh
78. Yusuf (s.a.v) haqidagi rivoyatlarga ko'ra, kimlar Yusufga hasad qilib,
aldab dalaga olib chiqadilar, quduqqa tashlaydilar va so'ngra «Bo'ri yedil» -
deb yolg'on ovoza tarqatadilar?
A) Yusufning o'gay singillari B) Yusufning o'gay opalari
C) Yusufning akalari D) Yusufning amakivachchalari
79. Atoyining «Jamoling vasfini qildim chamanda» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining quyidagi oltinchi baytida qaysi she’riy san’atlardan
foydalanilgan?
Uzun sochingdin uzmasmen ko'ngulni,
Ayog'ing qanda bo'lsa boshim anda.
A) ishtiqoq va tazod B) husni ta'lil va talmeh
C) talmeh va tazod D) takrir va ishtiqoq
80. Atoyining qaysi g'azalidan olingan quyidagi baytda oshiq uchun yorning
qora ko'zlari qaroqchini, chiroyi esa Turkiston parisini xotirga keltiradi?
Qaroqchi ko'zlarin kirn ko‘rsa aytur:
«Ajab, ayyori Turkistonimdur bu?»
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalidan
B) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalidan
C) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalidan
4-§. ATOYI 47
D) «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalidan
81. Atoyining qaysi g'azalidan olingan quyidagi baytda ochilmagan
gulg'uncha o'zining yor kiprigiga o'xshash ekanini eshitib, «to'nig'a sig'may»
ketadi, ya’ni ochiladi?
G'uncha sevunub to'nig'a sig'mas,
O'xshatsam, o'qing bashoqi birla.
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalidan
B) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalidan
C) «Netti, ne bo'ldi?» radifli g'azalidan
D) «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalidan
82. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda qaysi
she’riy san’atdan foydalanilgan?
Qo'y qissayi Jamshedni jomi ilgingdin,
Gar bo'lsa dame mulkati Jamdur manga, ey do'st.
A) tardi aks B) ishtiqoq C) tazod D) tanosib
83. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda tazodga
yordam bergan mavjudlik (yorning qo'li orqali tasavvur etilayotgan, ya’ni
mavjud hayot)ni anglatgan ramziy tasvirni toping.
Qo'y qissayi Jamshedni jomi ilgingdin,
Gar bo'lsa dame mulkati Jamdur manga, ey do'st.
A) «qissayi Jamshed» B) «mulkati Jam»
C) «jom» D) «Jam»
84. Atoyining «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» radifli
g'azalining ruknlar tartibini toping.
A) faulun / faulun / faulun / faul
B) mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun / mafoiylun
C) maf uvlu / mafoiylu / mafoiylu / mafoiyl
D) mafoiylun Imafoiylun / faulun
85. Atoyining qaysi g'azalida lirik qahramon kipriklarini supurgi («jorub»),
yuzini xokandoz qilishga tayyor, yor xizmatiga olinsa bo'lgani; hatto yor u
yoqda tursin, u farroshlikka - «quMikka qabul qilsa ham o'zini baxtli
hisoblaydi?
A) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» deb boshlanuvchi
g'azalida
B) «Jamoiing vasfini qildim chamanda» deb boshlanuvchi g'azalida
C) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st». deb boshlanuvchi
g'azalida
D) «Begim» radifli g'azalida
48 4-§, ATOYI
86. Atoyi yorning qop-qora sochini laylat ut-qadrga, oppoq yuzini esa subhi
sodiqqa o'xshatish orqali qaysi badiiy tasvir vositasidan foydalanadi?
A) tashbeh B) iyhoro C) tazod D) talmeh
87. Atoyi qaysi g'azalida jannatga kirish uchun Aliohga muhabbat qo'ygan
kimsaning naqdni nasiyaga almashgan nodon kabiligini, Allohning jamoli,
go'zalligi otdida jannatning chiroyi hech narsa emasligini tasvirlaydi?
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag‘i o'fgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
C) «Jamoling vasfini qildim chamanda» misrasi bilart boshlanuvchi
g'azalida
D) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalida
88. Atoyining «Ey do'st» radifli g'azalidan olingan quyidagi baytda qaysi
so'zlar tazod san’atini yuzaga keltirgan?
Odamg'a seni o'xshata bilmonki, parisen,
Nortek yanoqing bog‘i Iramdur manga, ey do'st.
A) «nor» va «pari» B) «yanoq» va «nor»
C) «ko'ngif» va «bog'» D) «odam» va «pari»
89. She’riy asarda shoirning murojaat qilgan obyekti nima deb ataladi?
A) xarakter B) nido C)portret D) tip
90. Quyidagi misralar muallifi kim?
Gar husn budurkim, sanga bor, kes bu tilimni,
Yusuf so'zidin qilsam agar zarra hikoyat.
A) Bobur B) Gadoiy C) Atoyi D) Laffasiy
91. Atoyining «Jamoling vasfini qildim chamanda» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalining quyidagi baytfaridan qaysi birida yorning jamoli
ta'riflangan?
A) Jamoling vasfini qildim chamanda,
Qizardi gul uyottin anjumanda,
B)Tamanno qilg'ali la’Kngni ko'nglum,
Kishi bilmas oni kim, qoldi qanda.
C) Manga ul dunyoda jannat ne hojat,
Eshiging tuprog't basdur kafanda.
D) Chu jonimdin aziz jonona sensen,
Kerakmas jon manga sensiz badanda.
92. Yusuf (s.a.v) haqidagi rivoyatlarga ko'ra, u kimning sevikli o'g'li bo'lgan?
A) Muhammad (s.a.v)ning B) Yunus (s.a.v)ning
C) Odam (s.a.v)ning D) Ya’qub (s.a.v)ning
93. Atoyining qaysi g'azalida «sochdan qilingan qilto'r oshiqni o'z tuzog'iga
olgani» tasviri bor?
4-§. ATOYI
49
A) «Sensiz bu jahon ayshi alamdur manga, ey do'st» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Ul sanamkim su(v) yaqosinda paritek o'lturur» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
C) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalida
D) «Jamoiing vasfini qildim chamanda» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida
94. Atoyining qaysi g'azalida lirik qahramon: «Imonim o'shaf moh degumdur
dag'i o'lgum», - deydi?
Shu o'rinda islomda har bir musulmon o'limi oldidan kalimayi
shahodatni qaytarishi kerakligi ham hisobga olingan, Lirik qahramon
o'limiga rozi. Shu bois imon keltirishga ham tayyor. J! ^
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
C) «Mfengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida
D) «Soching chun laylat ul-qadr-u yuzing chun subhi sodiqdur» misrasi
bilan boshlanuvchi g'azalida
95. Atoyining qaysi g'azalida ma'shuqa achchiq-tiziqlaridan, nozlaridan
hayratga tushgan oshiq holati ifoda etiladi?
A) «Hajringda, begim, oh degumdur dag'i o'lgum» misrasi bilan
boshlanuvchi g'azalida
B) «Qon bo'ldi ko'ngul firoqi birla» misrasi bilan boshlanuvchi g'azalida
C) «Netti, ne bo'ldi?» radifli g'azalida
D) «Mengiz yo ravzayi rizvonmudur bu?» misrasi bilan boshlanuvchi
g'azalida

Ahmad Yassaviy 10-sinf


1. Ahmad Yassaviy meroslari jamlangan asarda qancha she’r bor?
A) 120 dan ortiq B) 240 ga yaqin C) 180 dan ortiq D) 310 ga yaqin
2. Qaysi hukmdor Ahmad Yassaviyga alohida hurmat bilan qarab,
Turkistonda uning qabri o'rnida muhtasham maqbara qurdiradi?
A) Amir Temur B) Husayn Boyqaro
C) Zahiriddin Muhammad Bobur D) Abulqosim Bobur
3. Ahmad Yassaviy she’riyatidagi qaysi obrazlar bevosita tasavvuf bilan
boglangan?
1) pir; 2)darvish; 3) oshiq; 4) obid; 5) oqil;
6)zohid; 7) ishq; 8)rabot; 9)karvon; 10) tolib.
A) 1,2, 3,4, 5, 6, 7, 10 B) 1,2, 3,4, 5, 8, 9, 10
0 )2 ,3 ,6 ,7 ,8 ,9 ,1 0 D)1,4, 5, 6, 7,8, 9
4. Ahmad Yassaviy Buxoroga borib kimning qo'lida tahsil oladi?
A) Yusuf Hamadoniy B) Arslonbobo
C) Ibrahim D) Ofoqxoja
5. Mutasawuf shoir Ahmad Yassaviy qayerda tug'iigan?
A) Yassi yaqinidagi Saroy shahrida
B) Karki yaqinidagi Saroy shahrida
C) Yassi yaqinidagi Sayram shahrida
D) Karki yaqinidagi Sayram shahrida
6. Quyidagi fikrlar mallifi kim?
«Xoja Ahmad Yassaviy - Turkiston mulkining shayx ul-mashoyixidur.
Maqomati oliy va mashhur, karomoti matavoliy (hayratlanarli) va
nomahsur (chegarasiz) ermish. Imom Yusuf Hamadoniyning
as’hobidindur (suhbatdoshi)».
A) Alisher Navoiy B) Ahmad Yugnakiy
C) Bobur D) Turdi Farog'iy
7. Ahmad Yassaviy hikmatiariga qanday taxalluslar qo'yilgan?
1) «Qul Xoja Ahmad»; 2) «Xoja Ahmad Yassaviy»;
3) «Ahmad ibn Ibrohim»; 4) «Sulton Xoja Ahmad Yassaviy»;
5) «Ibrohim ibn Ahmad»; 6) «Miskin Yassaviy»;
7) «Xoja Ahmad»; 8) «Ahmad»; 9) «Ahmadiy»; 10) «Qul Ahmad»;
11) «Miskin Ahmad»; 12) «Yassaviy miskin Ahmad».
A) 1,2, 4, 7,8,10,12
B) 1, 2, 3,4, 5, 6, 9, 11, 12
C) 2, 3,4, 5, 6, 7, 8,9, 10, 11
D) 1, 2, 3,4, 6, 7,8, 9, 10, 11, 12
8. Ahmad Yassaviyning otasining ismi nima va u kim bo'lgan?
A) Ahmad, Turkistonning taniqli shayxlaridan biri
B) Ibrohim, Turkistonning taniqli shoirlaridan biri
C) Ahmad, Turkistonning taniqli shoirlaridan biri
D) Ibrohim, Turkistonning taniqfi shayxlaridan biri
9. Ahmad Yassaviy dastlab qaysi yirik mutasavvuf olim qo'lida tarbiyalanadi?
A) Yusuf Hamadoniy B) Arslonbobo C) Ibrohim D) Ofoqxoja
10. Quyidagi fikrlar qaysi asardan olingan?
«Xoja Ahmad Yassaviy- Turkiston mulkining shayx ul-mashoyixidur,
Maqomati oliy va mashhur, karomoti matavoliy (hayratlanarli) va
nomahsur (chegarasiz) ermish. Imom Yusuf Hamadoniyning
as'hobidindur (suhbatdoshi)».
A) «Hibat ul-haqoyiq» B) «Muhabbatnoma»
C) «Majolis un-nafois» D) «Nasoyim ul-muhabbat»
11. Ahmad Yassaviy she’riyatidagi qaysi obrazlar bevosita og'zaki ijod
an’analari bilan aloqador holda yuzaga kelgan?
1)ummat; 2) yo‘l; 3) karvon; 4) imon;
5) rabot; 6) rasul; 7) o'q; 8) shayton.
A) 2, 3,5, 7 B) 1,4, 6, 8 .C)2, 3, 5, 7 D) 1,3, 6, 8
12. Ahmad Yassaviyning onasi qaysi nom bilan mashhur?
A) Bibijon otin B) Qora buvi
C) Qorasoch momo D) Roqiya momo
13. Ahmad Yassaviy merosini jamlagan asarni toping.
A) «Miskin Ahmad» B) «Hikmat»
C) «Hibat ul-haqoyiq» D) «Ahmadiy»
14. Ahmad Yassaviy merosini jamlagan asar xalq orasida qanday nom bilan
mashhur bo'lgan?
A) «Qul Xoja Ahmad» B) «Ahmad ibn Ibrohim»
C) «Qul Ahmad» D) «Devoni hikmat»
15. Ahmad Yassaviy - mutasavvuf shoir hisoblanib, tasawufdagi qaysi to'rt
asosiy bosqich mohiyatini she’riy misralariga singdirganligi bois shu
yo'nalishda katta shuhrat qozondi?
A) ibodat, shariat, ma’rifat, haqiqat B) shariat, tariqat, ma’rifat, haqiqat
C) shariat, shahodat, ibodat, ma’rifat D) adolat, shariat, tariqat, itoat
16. Ahmad Yassaviy she’riyatidagi qaysi obrazlar bevosita tasavvuf bilan
bog'langan?
1) ummat; 2) yo‘l; 3) karvon; 4) imon;
5) rabot; 6) rasul; 7) o‘q; 8) shayton.
A) 2, 3,5, 7 B) 1,4, 6, 8 C) 2, 3, 5, 7 D) 1,3, 6, 8
17. Ahmad Yassaviyning yoshligi ancha qiyin kechgan bo'lib, juda erta,
bolaligida qaysi yaqin insoni vafot etgan?
A) akasi B) buvisi C) onasi D) otasi
18. Ahmad Yassaviyning quyidagi she’rida qo'llanilgan «muqir» so'zi qanday
ma’noni anglatadi?
O'zim faqir, qildim muqir, bo‘ldim haqir,
Qanot qoqar uchar qushdek ko'nglim mening.
A) qirot qiluvchi, qiroatxon B) faqirona hayot kechirmoq
C) qanoat hosil qilmoq D) iqror bo'lmoq, bo'yniga olmoq
19. Ahmad Yassaviy hikmatlarida ishq va oshiq mavzusi boshqa mumtoz
adabiyot namoyandalaridan farqli - o'ziga xos tarzda tasvir etilib, u qaysi
ishqni haqiqiy sanaydi?
A) Allohga bo'lgan ishqni
B) ma'naviy jihatdan yetuk qizga bo'lgan ishqni
C) jonli tabiatga bo'lgan ishqni
D) onaday aziz Vatanga bo'lgan ishqni
20. Ahmad Yassaviyning ishq muhokamasiga doir qaysi hikmatida: «Nafsni
tepib dargohiga loyiq bo'lg'il», - deb ta’kidlanadi?
A) «Rabbim yodi ulug' yoddur aytur bo'lsam» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
B) «Turlik ayshim, turlik ishim, munglig' boshim» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
C) «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
D) «Zohid bo'lma, obid bo'lma, oshiq bo'lg'il» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
21. Ahmad Yassaviy har doim nimaga insonning kamolotiga xalaqit
beradigan yovuz va yaramas kuch sifatida baho beradi va unga «shum»
sifatini beradi?
A) axloqsizlikka B) nafsga C) nodonlikka D) ilmsizlikka
22. Ahmad Yassaviyning quyidagi she’rida qo'llanilgan «mouman» so'zi
qanday ma’noni anglatadi?
Rohat tashlab jon mehnatin xushlaganlar,
Saharlarda jonin qiynab oshlaganlar,
Hoy-u havas moumanni tashlaganlar,
Chin oshiqdir, hargiz oni yolg'oni yo'q.
A) manmanlik B) muammo C) masala D) malomat
23. Ahmad Yassaviy qaysi hikmatida ishq gavharini ishqsiz, nafs qutqusiga
uchragan «har nomardga sotib» bo'lmasligini ta’kidlaydi?
A) «Rabbim yodi ulug' yoddur aytur bo'lsam» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
B) «Turlik ayshim, turlik ishim, munglig1 boshim» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
C) «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
D) «Zohid bo'lma, obid bo'lma, oshiq bo'lg'il» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
24. Ahmad Yassaviy «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi
bilan boshlanuvchi hikmatida ishqni nimaga o'xshatadi?
A) bebaho gavharga
B) ko'zni oluvchi qizil gulga
C) olovida kuydiruvchi quyoshga
D) yetib bo‘lmas oydin oyga
25. Ahmad Yassaviy qaysi hikmatida ishq dardiga uchragan odamni bamisoli
o'tga tushgan odam holiga qiyoslaydi, shu bilan birga, sham tegrasida
aylanib kuygan, axgar (laxcha cho‘g‘) bo'lgan kapalakka ham o‘xshatadi?
A) «Rabbim yodi ulug‘ yoddur aytur bo'lsam» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
B) «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
C) «Tushim uzor, Buroq to'zor, ketsa bozor» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
D) «Ichdim sharob, bo'ldum xarob, aslim turob» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
26. Alisher Navoiyning ishq tavsifiga bag'ishlab yozilgan dostonini toping.
A) «Farhod va Shirin» B) «Layli va Majnun»
C) «Saddi Iskandariy» D) «Hayrat ul-abror»
27. Ahmad Yassaviy qaysi hikmatining har bandida ichki qofiyalarni qo'llab,
o‘z ichki kayfiyati, holini o'ynoqi bir uslubda bayon qilar ekan, shu
mamnuniyat sabablarini ham «nafsim qochdi» deb o‘z nafsini yengganiga
olib borib bog'laydi; o'zini tuproqqa tenglashtiradi?
A) «Rabbim yodi ulug‘ yoddur aytur bo'lsam» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatining
B) «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatining
. C) «Tushim uzor, Buroq to'zor, ketsa bozor» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatining
D) «Ichdim sharob, bo'ldum xarob, aslim turob» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatining
28. Ahmad Yassaviyning hayoti va ijodi bilan bog'liq to'g'ri ma’lumotlarni
toping.
1) Ahmad Yassaviy she’riyatidagi obrazlar tuzilishi ham tasawuf ta’limoti
bilan, ham og'zaki ijod an’analari bilan chambarchas bog'lanib
ketgan;
2) Ahmad Yassaviy hikmatlari bir qadar murakkablik kasb etib,
xalqchillikdan yiroqdir;
3) Xalq orasida «Madinada Muhammad, Turkistonda Xoja Ahmad»
degan naql yuradi;
4) Ahmad Yassaviy hikmatlarida hamma vaqt nafsdek baloyi azimni
yenga olmagan odamga achinadi, unga tanbeh beradi;
5) Ahmad Yassaviy she’riyatining keng tarqalishi va xalq orasida sevib
o'qilishining asosiy sabablaridan biri uning xalq og'zaki ijodiga
nihoyatda yaqinligidadir;
6) «Shariatsiz tariqatga kirib bo'lmas», «Tariqatga shariatsiz kirganlarni,
Shayton kelib imonini olur ermish» yoki «So'finaqsh bo'lding valek
hargiz musulmon bo'lmading» kabi misralarida shariatni yaxshi
bilish zarurligini uqtiradi.
A) 1,3, 4, 5,6 B) 1,2, 3,5 C) 1,2, 4, 5, 6 D) 3, 4, 5, 6
29. Ahmad Yassaviy «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi
bilan boshlanuvchi hikmatida kimlarni «ham joni yo‘q, imoni yo‘q» deya
ta’riflaydi?
A) oliklarni B) ishqsizlarni C) oshiqlarni D) nodonlarni
30. Ahmad Yassaviyning qaysi hikmati «Otim Ahmad, Turkistondur elim
mening» satrlari bilan yakunlanadi?
A) «Rabbim yodi ulug‘ yoddur aytur bo‘lsam» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmati
B) «Turlik ayshim, turlik ishim, munglig' boshim» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmati
C) «Ishq da’vosin manga qilma, yolg‘on oshiq» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmati
D) «Zohid bo'lma, obid bo'lma, oshiq bo'lg'il» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmati
31. Ahmad Yassaviyning barcha hikmatlariga xos xususiyatlardan birini
toping.
A) majoziy jshqdan voz kelish masalasi
B) nafsga qarshi kurash masalasi
C) ko'ngilni har narsadan ustun qo'yish masalasi
D) omonatga xiyonat qilmaslik masalasi
32. Quyidagi satrlar Ahmad Yassaviyning qaysi hikmatidan olingan?
Rohat tashlab, jon mehnatim xushlag'anlar,
Saharlarda jon in qiynab ishlag‘anlar,
Hoy-u havas, moumonni tashlag'anlar
Chin oshiqdir, hargiz oniyoig'oni yo‘q.
A) «Rabbim yodi ulug' yoddur aytur bo'lsam» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatidan
B) «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatidan
C) «Tushim uzor, Buroq to'zor, ketsa bozor» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatidan
D) «Ichdim sharob, bo'ldum xarob, aslim turob» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatidan
33. Ahmad Yassaviyning quyidagi she’rida qo'llanilgan «irdi» va «yozuq»
so'zlari qanday ma’nolarni anglatadi?
Turlik ayshim, turlik ishim, munglig'boshim,
Irdijonim, ketdi hushim, oqdi yoshim,
Yozuq bilan toldi tugai, ichim-toshim,
Beniyozim ocha bersun yo‘lim mening.
A) «irdi» - eridi, «yozuq» - peshonaga yozilgani, taqdir
B) «irdi» - og'ridi, «yozuq» - gunoh, ayb, xato
C) «irdi» - sevindi, «yozuq» - peshonaga yozilgani, taqdir
D) «irdi» - eridi, «yozuq» - gunoh, ayb, xato
34. Qaysi shoir ishq dardi haqida o‘z she’rlaridan birida «bu dardni bedavo
derlar» deb yozgan edi?
A) Ogahiy B) Mashrab
C) Ahmad Yassaviy D) Alisher Navoiy
35. Ahmad Yassaviy qaysi hikmatida arabcha «muqir» so'zidan foydalanib,
faqatgina faqir-u haqirligiga emas, balki Yaratguvchiga banda ekaniga ham
yana bir bor iqror bo'ladi?
A) «Rabbim yodi ulug’ yoddur aytur bo'lsam» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
B) «Ichdim sharob, bo'ldum xarob, aslim turob» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
C) «Tushim uzor, Buroq to'zor, ketsa bozor» misrasi bilan boshlanuvchi
hikmatida
D) «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi bilan
boshlanuvchi hikmatida
36. Ahmad Yassaviy qalamiga mansub quyidagi hikmatda ohangdoshlikni
kuchaytirib, o'quvchiga estetik zavq bergan narsani toping.
Zohid bo'lma, obid bo'lma, oshiq bo'lg'il,
Mehnat tortib ishq yo'lida sodiq bo'lg'il,
Nafsni tepib, dargohiga loyiq bo'lg'il,
Ishqsizlarni imoni yo'q ham joni yo'q.
A) barmoq vaznida yozilganligi B) so'zlar takrori
C) og'zaki ijodga yaqinligi D) mubolag'a
37. Ahmad Yassaviy «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi
bilan boshlanuvchi hikmatida qaysi ishqiy obrazlarni keltirib o‘tadi?
A) Bahrom va Dilorom B) Vomiq va Uzro
C) Farhod va Shirin D) Majnun va Laylo
38. Ahmad Yassaviy «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi
bilan boshlanuvchi hikmatida qanday insonning «mahshar kunida armoni»
bo'lmasligini ta’kidlaydi?
A) ota-onasini rozi qilgan insonning В) pok niyatli qalb egasining
C) ilmni sevgan insonning D) sabrli ishq egasining
39. Quyidagi satrlar muallifi kim?
Nafs yo'lig'a kirgan kishi rasvo bo'lur,
Yo'ldan ozib, toyib, to'zib gumroh bo'lur.
Yotsa, qo'psa shayton bilan hamroh bo'lur,
Nafsni tepkil, nafsni tepkil, ey badkirdor.
A) Abdurahmon Jomiy B) Alisher Navoiy
C) Sa’diy Sheroziy D) Ahmad Yassaviy
40. Ahmad Yassaviy «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi
bilan boshlanuvchi hikmatida qaysi taxallusni qo'llagan?
A) Ahmadiy C) Qul Xoja Ahmad
B) Xoja Ahmad Yassaviy D) Miskin Yassaviy
41. Ahmad Yassaviy «Ishq da’vosin manga qilma, yolg'on oshiq» misrasi
bilan boshlanuvchi hikmatida chin oshiqning sifatlariga diqqat qaratib, uning
qanday bo'lishi lozimligini tasvirlab o‘tadi?
1) «Alloh debon ichga nur»ni to'ldirishi;
2) butun tanadagi tomir-u suyaklar larzaga kelgan holda «Haq zikri»ni qilishi;
3) «Рок qalb, pok til bilan ko'ngil qo'yishi»;
4) niyatni xolis qilgan holda «Yaratganni suyishi»;
5) rohat va farog‘atdan kechishi.
A) 3,4,5 B) 1,2,3 C)1,2,5 D) 2, 4, 5
42. Ishq xususiyatlari ta’riflangan quyidagi satrlar muallifi kim?
«Buni ko‘rmagan kishi bilmas va bunga yetmagan kishi bovar
(ishonch) qilma skim, hijron-u firoq mundin iboratdur...»
A) Alisher Navoiy B) Atoyi
C) Ahmad Yassaviy D) B6bur
43. Ishq xususiyatlari ta’riflangan quyidagi satrlar qaysi asardan olingan?
«Buni ko'rmagan kishi bilmas va bunga yetmagan kishi bovar
(ishonch) qilmaskim, hijron-u firoq mundin iboratdur...»
A) «Mahbub ul-qulub» asaridan B) «Devoni hikmat» asaridah
C) «Majolis un-nafois» asaridan D) «Taviz ul-oshiqin» asaridan
44. Yassaviy hikmatlari, asosan, qanday shakllarda bitilgan? ’
A) to'rtlik va murabba’ shakllarida B) murabba’ va musaddas shakllarida
C) tasne’ va musamman shakllarida D) muxammas va to'rtlik shakllarida
45. Nechanchi yillarda Ahmad Yassaviyning Turkistondagi qabri o'rnida hozir
ham qad rostlab turgan muhtasham maqbara qurdiriladi?
A) 1391-1394-yillarda B) 1393-1394-yillarda
C) 1395-1397-yillarda D) 1397-1399-yillarda
46. Ahmad Yassaviy qachon vafot etgan?
A) 1143-yilda B)1166-yilda
C) 1178-yilda D)1124-yilda