
Նախադրյալներն ու համատեքստը

1920 թվականի նոյեմբերին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության դրությունը դարձել էր ծայրահեղ ծանր։ Երկիրը միաժամանակ բախվել էր թուրքական զորքերի առաջխաղացմանը, ծանր ներքին ճգնաժամին և Ադրբեջանի կողմից Կարմիր բանակի առաջխաղացմանը։ Այդ ընթացքում Մոսկվայում քննարկվում էին Հայաստանի նկատմամբ հետագա քաղաքականության տարբեր տարբերակներ։

By November 1920, the situation of the First Republic of Armenia had become critical. The country was simultaneously facing an advance by Turkish forces, a severe internal crisis, and the advance of the Red Army from Azerbaijan. Meanwhile, various options for future policy toward Armenia were being discussed in Moscow.

К ноябрю 1920 года положение Первой Республики Армения стало критическим. Страна одновременно столкнулась с наступлением турецких войск, тяжёлым внутренним кризисом и продвижением Красной Армии со стороны Азербайджана. В Москве тем временем обсуждались различные варианты дальнейшей политики в отношении Армении.

1920 թվականի ամռանը քեմալական շարժման դրությունը շարունակում էր մնալ չափազանց բարդ։ Մուստաֆա Քեմալը հասկանում էր, որ առանց կանոնավոր բանակ ստեղծելու, այն ֆինանսավորելու, զինելու և մասնագիտական պատրաստություն ապահովելու՝ Թուրքիան չի կարող դիմակայել հունական առաջխաղացմանը և Անտանտի տերությունների հնարավոր միջամտությանը։ Միևնույն ժամանակ Անկարայում Հայաստանը ավելի ու ավելի էր դիտարկվում որպես Խորհրդային Ռուսաստանի հետ անմիջական կապ հաստատելու հնարավոր խոչընդոտ։

By the summer of 1920, the position of the Kemalist movement remained extremely difficult. Mustafa Kemal understood that without creating a regular army, financing it, supplying it with weapons, and providing professional training, Turkey would be unable to withstand the Greek advance and possible intervention by the Entente powers. At the same time, Ankara increasingly viewed Armenia as a potential obstacle to establishing a direct connection with Soviet Russia.

К лету 1920 года положение кемалистского движения оставалось крайне сложным. Мустафа Кемаль понимал, что без создания регулярной армии, её финансирования, вооружения и профессиональной подготовки Турция не сможет противостоять греческому наступлению и возможному вмешательству держав Антанты. Одновременно в Анкаре рассматривали Армению как потенциальное препятствие на пути установления прямой связи с Советской Россией.

1919–1920 թվականների Փարիզի խաղաղության համաժողովը դարձավ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքի նոր կարգավորման և Օսմանյան կայսրության ապագայի որոշման կարևորագույն փուլերից մեկը։ Այս քննարկումներում առանձնահատուկ տեղ էր զբաղեցնում Հայաստանի հարցը։ Սկզբնական շրջանում Միացյալ Նահանգները դիտարկում էր Օսմանյան կայսրության և Հայաստանի գործերին նշանակալի մասնակցության հնարավորությունը, սակայն աստիճանաբար ամերիկյան քաղաքականությունը բախվեց լուրջ ֆինանսական, ռազմական և ներքաղաքական սահմանափակումների։

The Paris Peace Conference of 1919–1920 became one of the most important stages in determining the postwar order of the Middle East and the future of the Ottoman Empire. The question of Armenia occupied a special place in these discussions. The United States initially considered the possibility of significant involvement in the affairs of the Ottoman Empire and Armenia, but American policy gradually encountered serious financial, military, and domestic political constraints.

Парижская мирная конференция 1919–1920 годов стала одним из важнейших этапов определения послевоенного устройства Ближнего Востока и будущего Османской империи. Вопрос об Армении занимал в этих дискуссиях особое место. Соединённые Штаты первоначально рассматривали возможность значительного участия в судьбе Османской империи и Армении, однако постепенно американская политика столкнулась с серьёзными финансовыми, военными и внутриполитическими ограничениями.

Սևրի հաշտության պայմանագիրը, որը ստորագրվեց 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին Օսմանյան կայսրության և Առաջին համաշխարհային պատերազմում հաղթանակած Դաշնակից տերությունների միջև, դարձավ Օսմանյան կայսրության հետպատերազմյան բաժանման գործընթացի գագաթնակետը։ Պայմանագիրը պաշտոնապես սահմանում էր Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո խաղաղության պայմանները և շարունակում էր այն գործընթացը, որը սկսվել էր Մուդրոսի զինադադարի ստորագրումից հետո։