Olimlar baxslashmoqda: Bizni global iqlim o‘zgarish jarayonida nima kutmoqda? Global sovushmi yoki global isish?


Ayrim mutaxassislarning fikrlari tubdan o‘zgardi.


Ural Federal universiteti olimlari yaqinlashib kelayotgan global sovushni bashorat qilishdi. Bundan tashqari, olimlar fikriga ko'ra, iqlim sovush sababi global isishdir. Toza suv oqimi okeanlarda aylanishni to'xtatib qo'yadi. Ural Federal universiteti tadqiqotchilarining fikriga ko'ra, so'nggi paytlarda havo harorati pastligi yanada keskinlashdi.

Iqlim o'zgarishiga antropogen omillar ta'sir ko'rsatmoqda. O‘rmonlarning kesilishi, atmosferaga karbonat angidrid chiqindilari haddan tashqari ko‘p chiqishi sabab bo‘lmoqda. Olimlarning aytishicha, yaqin kelajakda "yangi muzlik davri" boshlanadi.


Sankt-Peterburg shtati universiteti Klimatologiya va atrof-muhit monitoringi bo'limi professori Gennadiy Menjulin o'z hamkasblarining xulosalaridan keskin norozi bo'ldi. Olimning aytishicha, u bunday bayonotlardan charchagan.


''Buni qanday izohlashni ham bilmayman. Global sovush faqat, qit'alar janubiy qutbning bir nuqtasida harakat qilish va to'planishi orqali paydo bo'lishi mumkin. Yoki bizning Yerimiz Quyosh atrofida, uning o'qi atrofida aylanish orbital momentlarini o'zgartirsagina sodir bo‘lishi mumkin. Yuqoridagi global sovush nazariyasi faqat bema'nilikdir.'' deya qo‘shimcha qildi professor.


Batafsil - https://www.mk.ru/amp/science/2019/05/22/uchenye-posporili-chto-nas-zhdet-globalnoe-poteplenie-ili-pokholodanie.html

May 23, 2019
by Абдулахатов Эркин Икрамович
0
7

Tuproq eroziyasi iqlim o‘zgarishini yanada tezlashtirmoqda.


Biz tuproqni yo'q qilishda davom etar ekanmiz, iqlim o'zgarishini to'xtatib bo‘lmaydi. Bu haqda IPBES hisobotida aytib o‘tildi.

Tuproq tarkibida atmosferaga qaraganda uch barobar ko'proq uglerod moddasi bor. Hisobot mualliflari iqlim o'zgarishlariga o'z hissasini qo'shib, o'sib borayotgan dunyo aholisini oziqlantirishga bo'lgan ehtiyojining ortishi tuproqda unumdorlikni pasaytiradi degan to‘xtamga kelishdi.

Yerda mashinalarning haddan tashqari ko‘payishi ham tuproq eroziyasini yuzaga keltiradi.

Iqlim o‘zgarishi tuproqga quyidagicha ta'sir qiladi:

Birinchidan, u uglerodni atmosferadan siqib chiqaradigan o'simliklarning o'sishini kechiktiradi, 

Ikkinchidan, yer ostida yig‘ilgan barglarni qayta ishlab chiqaruvchi qurtlar kamayishiga olib keladi.

IPBES o'zining hisobotini 6-may, dushanba kuni rasmiy ravishda e'lon qiladi. Dunyoda Yer yuzasi aholisining yarmi ya'ni 3,2 milliard qismi tanazzulga uchragan tuproqlardan azob chekmoqda, deydi IPBES rahbari professor Sir Bob Vatson:

Bu dunyo aholisining deyarli yarmi. Shubhasiz, biz butun dunyo bo'ylab tuproqni tahqirlamoqdamiz. Biz tuproqdan organik uglerodni yo'qotyapmiz, bu qishloq xo'jaligi samaradorligiga putur yetkazadi va iqlim o'zgarishiga yordam beradi. Biz avvalgi avlodlar oldidagi tanazzulga uchragan tuproqni qayta tiklashimiz zarur.

Yer sayyorasining atigi 3 foizi haydaladigan, ishlov berilgan tuproqlarga ekin ekishmoqda. Yerning tanazzulga uchrashi oqibatida, yiliga 75 milliard tonna unumdor yerlar yo'qolmoqda. 1 sm qalinlikdagi tuproq shakllanishi uchun naqt 300 yil vaqt ketadi.

IPBES(Biologik xilma-xillik va ekotizm xizmatlari bo‘yicha hukumatlararo Fan Siyosat Platformasi) mutaxassislari - tabiatning inson uchun foydali tomonlarini o‘rganuvchi guruh.

Meteorolog: Abdulaxatov E.I

April 29, 2019
by Абдулахатов Эркин Икрамович
0
12

Ёз ойларида кундузи республика ҳудудларида машина фараларини ёқиб юрилишини мутахасис сифатида қўллаб қувватламайман.


Хабарингиз бор, 2019-йилнинг 10-май кунидан бошлаб республика ҳудудларида кундуз кунлари ҳам машина ёритгичларини ёқиб юриш тўғрисида ҳукумат қарори ишга тушади. Республикамиз серқуёш ўлка бўлиб, ёзнинг июнь, июль ҳамда август ойлари кундуз кунлари 99% қуёшли бўлади. Ёз ойларида охирги уч йилликда глобал иқлим ўзгариши туфайли, республика ҳудудларига жанубдан Эрон иссиқ ҳаво массаларининг кириб келиш фаоллиги охирги 20 йииликка нисбатан 2,5 баробарга ошган. Республика ҳудудларида ҳар бир Эрон иссиқ ҳаво массаларининг давомийлиги 4-5 суткани ташкил этиб, бу пайтда кундузлари ҳаво ҳароратининг максимал қийматлари +43 даражадан +48 даражагача кўтарилади. Асфалт юзасидаги ҳарорат эса +80 даража иссиқгача кўтарилади. Бу даражадаги қайноқ асфал сирти устида ҳаракатланаётган ёритгичлари ёниқ бўлган машина фаралари албатта ўзини оқламайди. Турли хил фавқулодда ҳолатларни келтириб чиқариши мумкин. Шу ҳолатларни инобатга олиб, ҳукумат қарорига ўзгартиришлар киритилиши мақсадга мувофиқ ҳисобланади.


Метеоролог: Абдулаҳатов Э

April 24, 2019
by Абдулахатов Эркин Икрамович
0
3

Tojikistonning Dushanbe shaxri hamda Tursunzoda viloyatlarida ikki fuqoro kuchli shamol hamda sel oqimi qurboni bo‘lishdi.


Tursunzoda shahridagi "Bahoriston" jamoatining Seshanbe qishlog'ida istiqomat qiluvchi 16 yoshli Aziz Qulov 21-aprel kuni ertalab kuchli jala yomg'ir yog‘ishi natijasida vujudga kelgan selda nobud bo'ldi, deya xabar beradi Tursunzoda shahar mahkamasi.

Aziz Qulov chorva mollarini sel oqimidan xavfsiz o‘tkazib yuboraman, deb sel oqimi qurboni bo‘lgan.

21-aprel kuni Dushanbe shaxri hududida shiddatli shamol tufayli Daewoo Tico avtomobiliga bir daraxt quladi. Natijada, yo'lovchi avtomashinasi joyida halok bo'ldi, haydovchilar jarohatlandi, deya xabar beradi BXF.


Ko'plab yomg'irlar mamlakatning ayrim hududlarida sel oqimini yuzaga keltirdi.

Tojikiston Muvofiq Tashkilotining matbuot markazi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatda qattiq yog'ingarchiliklar davom etar ekan, ko'chki, sel va toshqinlar xavfi saqlanib qolinadi.


Bunda FVV fuqarolarga tog‘larda yurishdan, tog'li hududlarda o'sayotgan qo'ziqorinlarni va boshqa ekinlarni yig'ishdan saqlanish uchun shaxsiy xavfsizlik choralarini ko'rishni so'raydi. Bundan tashqari, FVV daryo bo'yida yoki tog'li daryoning qirg'og'ida oromgohlarga borishni tavsiya qilmaydi.


Shamol momaqaldiroqlari tufayli, avariyalarning oldini olish uchun davlat avtomobil transport agentligi avtoulovlarni daraxtlar, reklama bannerlari va boshqa tuzilmalar ostida qoldirmaslikni tavsiya qiladi.

Tojikistonda yomg'irli ob-havodan gilos daraxtlari zararlanmoqda.

Gidrometeorologiya agentligining ma'lumotlariga ko'ra, aprel oyi oxiriga qadar mamlakat hududida barqaror ob-havo va kuchli yog'ingarchiliklar saqlanib qolinadi. 


Mutaxasislar kelgusi yog'ingarchiliklar va harorat foni ortib borishi tufayli tog'lardagi qorni jadal erishi va tuproqning eroziyasiga(ko‘chkilar), daryolarda, suv omborlarida suv satxining ko'tarilishiga, shuningdek, yuqori namlik va suv- daryo va ko'l qirg'oqlaridagi tuproqlarning eroziyaga olib kelishi mumkinligini ta'kidlamoqdalar.

April 22, 2019
by Абдулахатов Эркин Икрамович
0
1

Global iqlim o‘zgarishi teri kasalliklarini yuzaga keltiruvchi zararkunanda hashorotlarning ko‘payishiga olib bo‘ladi.

Yevropa Yuqumli kasalliklar va Klinik Mikrobiologiya kongressi ma'lumotiga ko‘ra, Dengiz isitmasi, ensefalit, chikungunya va leishmaniaz kabi hashorotlar hududlarda tez tarqalib, katta maydonni qoplashni davom etmoqda. Ushbu tendentsiya sayyoramizdagi haroratning ko‘tarilishi bilan bog'liq. Bu hashorotlar uchun yanada qulay sharoit yaratishga olib kelmoqda. 

Olimlar, Shimoliy Yevropada muqaddam mavjud bo'lmagan joylarda ham hashorotlar keltirib chiqarayotgan kasalliklarning epidemiyalarini kuzatdilar. Kasallik tarqalishining qulayligi nafaqat issiq-nam havo, balki xalqaro sayyohlik va savdo globallashuvining ko'payishi ham sabab bo‘lmoqda. Natijada hashoratlar katta masofani bosib o'tib, ilgari ma'lum bo'lmagan hududlarga bemalol kirib kelish holatlari kuzatilmoqda.

Uzoq muddatli issiq mavsum vektor kasalliklari tarqalishini oshirmoqda hamda tropik infeksiyalarning keng maydonda tarqalishiga olib keladi.


Iqlim o'zgarishi chivin infektsiyalarini faol ravishda ko'payishi va tarqalishiga sabab bo‘lmoqda. Shunday qilib, so'nggi o'n yil ichida Gresiyada bezgak epidemiyasi, Xorvatiya va Fransiyada dengiz isitmasi, Italiya va Fransiyada chikungunya viruslari, shuningdek, janubi-sharqiy Yevropadagi G'arbiy Nil pashshasi kabi kassallik keltiruvchi faol hashorotlarning ''o‘choq''lari qayd etildi.


Past havo haroratlari pashsha lichinkalari va tuxumlari uchun halokatli, ammo global isish har xil kasalliklarni ko‘p miqdorda katta maydonda yoyilishiga imkon beradi.

Shunga o'xshash tendentsiya kasalliklar turlari orasida ham namoyon bo'ladi. Issiq-nam iqlim hamda qish mavsumlarining iliq kelishi kasalliklarning ko‘payishiga olib keladi.


Iqlim o'zgarishi 2060-yillarning oxiriga qadar janubiy Yevropada pashshalar haddan tashqari ko‘p miqdorda tarqalishiga olib keladi.


Manba- https://racurs.ua/newsamp/120720-globalnoe-poteplenie-privedet-ko-vspyshkam-transmissivnyh-zabolevaniy-uchenye.html

Meteorolog: Abdulaxatov E.I

April 15, 2019
by Абдулахатов Эркин Икрамович
0
4

Ўзбекистон Республикаси ҳукумати 2019-йил 12-апрелда 299-сон билан “2015-2030 йилларда офатлар хавфини камайтириш бўйича Сендай ҳадли дастури” мақсадларига Ўзбекистон Республикасида эришиш стратегияси тўғрисидаги қарор тасдиқланди.

Иқлимшунос олимлар ривожланган давлатлар томонидан ишлаб чиқилган иқлим ўзгариш сценария моделлари асосида, 2100-йилгача иқлим ўзгариши натижасида, юзага келувчи иқлимий даврларни 3 турга бўлишган:


👉 1-давр: 2030-йилгача бўлган давр оралиғида кутилаётган экстромал-аномал иқлимий давр. Бунда экстремал об ҳаво туфайли, сайёранинг деярли ҳамма ҳудудларида фавқулодда ҳолатлар сони ортиши кутилади.

👉 2-давр. 2030-2080 йиллар оралиғидаги иқлимий давр. Бунда, сайёранинг кўп ҳудудларида атмосферада яҳлит илиқ ва совуқ оқимлар кетма-кетлик даврийлигининг муқобил жараёни юзага келади. Яъни экстремал-аномал табиат ҳодисалари сони камаяди. Табиийки, фавқулодда ҳолатлар сони ҳам 2030-йилгача бўлган давр оралиғига нисбатан анча камаяди. Ҳаво ҳароратининг 2080-йилга келиб, сайёра бўйича ҳозирги меъёрдан муқобил 3-4 даражагача кўтарилишига олиб келади.


👉 3-давр. 2080-йилдан кейинги иқлимий давр.

Стратегиянинг бош мақсади, 2030-йилгача офатлар натижасида ҳалок бўлганлар ва жабрланганлар сонини, шунингдек, тўғридан-тўғри иқтисодий зарарни кескин камайтириш учун аҳоли ва ҳудудларни офатлардан комплекс ҳимоя қилишни кучайтиришдир.


Қуйидагилар офатлар хавфини камайтиришнинг устувор йўналишлари ҳисобланади:

👉 офатлар тўғрисидаги билимларни ошириш;

👉 офатлар хавфини бошқаришнинг ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш;

👉 офатлар хавфини камайтириш тадбирларига инвестициялар киритиш;

👉 офатлар юз берганда ҳаракат қилишга тайёргарликни ошириш.

Стратегияни амалга ошириш қуйидаги босқичларда амалга оширилади:

👉 1-босқич: 2019-2022 йиллар;

👉 2-босқич: 2023-2026 йиллар;

👉 3-босқич: 2027-2030 йиллар.

Meteorolog: Abdulahatov E.I

April 13, 2019
by Абдулахатов Эркин Икрамович
0
9
Show more