Mutolaa sehri
@mutolaa_sehri
"Birga kitob o'qiymiz"
1 Follower
43 posts

ЧИНГИЗ ОҒАНИ ЭСЛАБ..

Ҳозир Чингиз Айтматовнинг “Асрни қаритган кун” романини яна ўқияпман (Олдинги таржимаси “Асрга татигулик кун” эди. Менга ўша ном ёқарди, очиғи). Ўқияпману, бир мулоҳаза ўтди ичимдан. Сиз-ла баҳам кўрмоқчиман.
Айтматов буюк ёзувчи, буни ҳамма тан олади. Европаю, Африка... Жанубий Американинг ёввойи асарларини ўқиб катта бўлганлар ҳам роҳатланиб мутолаа қиладилар. Буни биламан. Бироқ, қирғизлар-чи? Ҳа, қирғиз халқи Чингиз оға билан фахрланади. Унинг номини осмонларга кўтарадилар. Лекин севадиларми, ўзлариники ҳисоблайдиларми? Менимча, жуда эмас.

ЙИҒЛАБ ЎҚИЛАДИГАН АСАР ҲАҚИДА

Сийқаси чиқиб кетган, ростлигига шу гапларни ўйлаб топганларнинг ўзи ҳам ишонмайдиган қуйидаги жумлалар билан бошланади асар:

Remark:''Uch og'ayni''

Remarkning eng mashhur asarlaridan biri bo'lgan ''Uch og'ayni'' romani 1938-yili Shvetsariyada yozilgan. Romanda chin muhabbat va haqiqiy do'stlik tasvirlangan. Asarni o'zbek tiliga Nizom Komil tarjima qilgan. Dastlab ''Jahon adabiyoti'' jurnalida chop etilgan. ''Uch og'ayni'' asari Remark ijodining cho'qqisi deb e'tirof etilgan.

Iqbol Mirzo ”Bonu” romani

Ijodkor nazmga sig'magan dardlarini nazmga to'kadi. Shoir Iqbol Mirzoning ''Bonu'' romanini ikkinchi marta o'qib chiqdim. Asar 2016-yilda yozib tugallangan. Roman epistolyar uslubda. Unda Bonuning ko'rgan- kechirganlari maktublar, yozishmalar shaklida bayon qilingan.

Pirimqul Qodirov: "Erk"

ASAR HAQIDA

Oybek: "Navoiy" romani

Buyuk bobakalonimiz bo'lgan Navoiy umrini va ijodini o'rganishga bag'ishlagan buyuk yozuvchilar juda ko'p edi.Oybek ham shu yozuvchilar qatorida edi .U ijodining ko'p qismini Navoiyga bag'ishlagan.Uning bir necha asari unga atalgan .Xususan "Bola Alisher","Guli va Navoiy","Navoiy gulshani" va "Alisher Navoiy" ahular jumlasidan. U o'zining bir ruboiysida shunday deydi:

Alber Kamyu: "Begona"

Alber Kamyu Nobel mukofoti sohibi. «Vabo», «Baxtli o’lim» kabi romanlar, «Begona», «Inqiroz» kabi qissalar, «Kaligula», «Qamal holati», «Anglashilmovchilik» kabi p`esalar, «Sizif haqida asotir», «Astar va qiyofa», «Nikoh», «Nemis do’stga maktub», «Isyon qilayotgan odam», «Quvg’inlik va saltanat», «Yoz», «Ijod va zrkinlik», «Iona yoki Ijodkor ish ustida» kabi badia, hikoya, ocherk, tarixiy-falsafiy asarlar muallifi…

''Fotima va Zuhra'' romaniga

Taniqli yozuvchi O' Umarbekovning ''Fotima va Zuhra '' romani umrining so'nggida , 1994-yilda yozilgan. Asarda milliy ma'naviyatimizdagi salbiy jihatlar, illatlar sarguzasht yo'sinida aks ettiriladi. Muallim oilasida ulg'aygan ,ammo jinoyatchilar to'dasiga qo'shilib qolgan erka o'g'il Hamidullaning qimor o'ynab singlisi Fotimani yutqizib qo'yishi bilan ketma -ket turli fojialarga yo'l ochadi.

Abdulla Chimirzayev "HAYOT YOĞDULARI"


Men ham yashayabman òz zamonamda,
Davrimdan qayga ham tushardim yiroq (Rauf Parfi)

"Urushning ayoldan yiroq qiyofasi"

XX asrda ro'y bergan ikkita Jahon urushi nafaqat xalqlar hayotida balki, san'at sohasida ham katta o'zgarishlarga sabab bo'ldi. Urush haqida yozilgan minglab asarlarni, tasvirga olingan yuzlab kinolarni bunga misol bo'la oladi. Bunday san'at asarlarida odatda erkaklarning qahramonligi, ularning janglardagi jasorati tarannum etiladi. Lekin urush faqat qahramonlikdan iborat bo'lmagan, biz o'qiganimizdek bir uchuvchi o'nlab dushman uchoqlarini urib tushirib, yerga mashuqasi yoniga oshiqmagan, yoki T-34 nomli tank bir o'zi butun boshli divizionni tormor keltirmagan. Bu urushda sotqinlik, qo'rquv, qabihliklar namoyon bo'lgan. Urushdan keyingi asarlarda faqat g'alaba haqida, unda ishtirok etgan yuqori lavozimli ofitserlar haqida yozildi, natijada urushning asl tarixi o'zgarishni boshladi. Buni siyosiy tuzum-mafkura talabi ham deyish mumkin. Lekin belarus yozuvchisi, Nobel mukofoti sohibi Svetlana Aleksievich o'zining "Urushning ayoldan yiroq qiyofasi" nomli hujjatli ocherkida dahshatli izdihomga boshqacha nazar bilan qarashga qaror qildi. Qahramonliklarsiz, oddiy, xalqona urush qanday bo'lgan edi degan savolga javob topishga harakat qildi. U o'z asarida tabiatning go'zallik namunasi bo'lgan ayollarni asosiy qahramon qilib tanladi. Nozik hilqat hisoblangan, shoirlar tabiri bilan aytganda faqat sevish uchun yaratilgan ayollarning tabiatiga mos bo'lmagan ishlarni qilishga urush majbur qilganligi haqida yozdi.