
Bir nechta hikoyalar joy olgan ushbu kitobda "Katena" (katta ona) badiiy maktubining eng boshida keltirilishi va yakunidagi "Qizim Toʻmarisga" nomli ikkinchi maktub orasida uzviy bogʻliqlikni mutolaa soʻnggida anglash qiyin emas. Ayol nomiga munosib yashab, soʻnggi manzilga qadar tik, adl keta olgan katta onasi siymosida muallif oʻzining mustahkam ildizini koʻradi. Va tugʻilajak qiziga yozgan maktubida ham oʻzaro ramziylik borligini ta'kidlaydi.

Kitobxon o‘rtoqlarim, Qobiljon Shermatovning “Tolqonbotir” asarini o‘qib chiqishga ulgurdingizmi? Agar javobingiz “ha” bo‘lsa, barakalla. Chunki siz yoshgina, navqiron Tolqonbotir bilan allaqachon do‘stlashib olibsiz, u bilan ancha sarguzashtlarni boshdan kechiribsiz. Xilma-xil qishloqlarga sayohat qilib, juda ko‘plab odamlar bilan uchrashibsiz, ancha narsalarni o‘rganib olibsiz.

Bugun amerikalik yozuvchi Harper Lining “Tasbeh daraxti soyasida” romanini varaqlaymiz. Kitob 2025-yilda “Akademnashr” nashriyotida chop etilgan va muallifning “Mazaxchini o‘ldirish” romani davomi hisoblanadi.

Necha asrlik ayovsiz istibdodga – mo‘g‘ullar bosqiniga qarshi kurash Jaloliddin Manguberdining bemisl jasorati bilan yakun topgan emasdi. Tarixning ajabtovur evrilishini qarangki, vaqti kelib mamlukiy Misr taxtini egallagan uning qondosh-jigarbandi Malik Muzaffar – Mahmud ibn Mamdud Sayfiddin Qutuz shavkatli sarkarda halokatidan 29-yil o‘tib, 1260-yilda Ayn Jolut yonidagi muhorabada mo‘g‘uliy lashkarni tamom yer tishlatdi. Misr taxtiga o‘tirganiga to‘liq bir yil to‘lmasdan butun arab o‘lkasini qattol istilodan saqlab qolgan Sayfiddin Qutuzning bu yurtlarda afsonaviy xaloskor o‘laroq hamon madh etilishi sababi shunda.

Ba’zi asarlar bor ichida yashashingizga to’g’ri keladi. Siz qahramonlarga o’zingizda mavjud hislarning barini tuyasiz. His qilasiz, hamohang yashaysiz. Moemning “Oy va chaqasi” bilan menda shunday bo’ldi. Ushbu asar Gogen hayotining avtobiografiyasi, deb ham ataladi.

Байрам АЛИнинг “Босириқ” тўпламига кирган ҳикояларини ўқиш жараёни силлиқ кечди. Келинчакнинг ўзи ҳам англаб-англамаган ўта нафис, ингичка ҳиссиётлари тасвирланган “Топишмоқ”, ғарб адабиётини эслатиб юборувчи “Ҳамдардлар”, ўқиб бўлгач кўнглингизда аллақандай ғашлик қолдирадиган “Нимкоса”, жуда таниш сюжет чизиғига эга “Почча”, алоҳида талқинга арзирли “Илинж” каби ҳикоя қаҳрамонлари ўқирманни зериктириб қўймайди.

Ingliz adibi Somerset Moemning «Oy va chaqa» romani XX asrda shu janrda yaratilgan asarlar orasida eng ko‘p o‘qiladigan yuzta romanning biri, deb e’tirof etilgan. Asar voqealari asosiy personajlardan biri — yosh va iqtidorli yozuvchi yigit tilidan hikoya qilinadi. Roman bosh qahramoni Charlz Striklend rassomlik bilan shug‘ullanish maqsadida oilasidan, birjadagi yaxshi haq to‘lanadigan dallollik kasbidan voz kechib, oxir-oqibat, ulug‘ rassom darajasigacha ko‘tariladi, betakror san’at asarlari yaratadi va Taitida yolg‘iz, abgor bir ahvolda hayotdan ko‘z yumadi.

Ochig‘ini aytaman, bu kitob chiqishi haqida eshitganimda juda hayajonlandim.

Ассалому алайкум. Бугун ҳам “Излам” тўплами вакиллари билан танишишда давом этамиз ва Суҳроб Зиёнинг “Дарё” китобидаги шеърларни таҳлил этамиз.