Bolalarda pulga oqilona munosabatni qanday tarbiyalash kerak?

"Farzandlar bilan pul haqida qaysi yoshdan boshlab gaplashashish mumkin?" degan savol ko’pgina ota-onalarni bola ulg’ayishni boshlaganda va maktabga tayyorlanayotganda tashvishga solishni boshlaydi. Ya’ni, ular kundalik muammolarni mustaqil ravishda hal qila oladimi, masalan, maktab oshxonasida yegulik sotib olishi mumkinmi degan savollar haqida o'ylashni boshlaganlarida. Aytgancha, bugungi kunda ko'plab maktablarda naqdsiz to'lov shakllari, ya'ni karta bilan to'lovlar tashkil qilingan. Shunga ko'ra, bu yerda ham quyidagi savollar paydo bo'ladi: kartani qanday to'ldirish mumkin? Buni kim amalga oshiradi? Bola kartani yo'qotib qo’ysa nima qilish kerak? Bolada qanday cho'ntak xarajatlari bo’lishi mumkin? Oziq-ovqat va sarf-xarajatlar uchun qancha pul ajratish kerak? Bunday savollar tobora ko’payib boraveradi.

Bundan tashqari, maktab hayoti boshlanishi oldidan, pul bilan muomala qilishning boshlang’ich ko’nikmalari - moliyaviy xavfsizlikni anglash, o'z ehtiyojlari haqida tushunish va ularni istaklardan ajrata olish, harid qlish, pul to'lash va qaytim olish qobiliyati bolalarda allaqachon shakllangan deb taxmin qilinadi.

O’z-o’zidan quyidagi xulosa kelib chiqadi - bolalar pul bilan to'g'ri muomala qilishni erta yoshodanoq o'rganishi kerak. Ba'zi bir onalar bolani hayotining birinchi yillaridanoq moliyaviy dunyo bilan tanishtirishni boshlaydilar. Albatta, bolaqa kreditlar va depozitlar haqida gapirishning hojati yo'q. Har qanday rivojlanish, jumladan moliyaviy jihatdan rivojlanish ham bolaning yoshiga mos kelishi kerak. Shuning uchun ko’rgazmali o’rgatish bilan boshlash kerak. Soddaroq qilib aytsak, masalan, unga tangalar bilan o'ynab ko’rish imkoniyatini bering (oldindan yaxshilab yuvilgan bo’lsin). Siz tangalaringizni banka idishiga solib ularni shaqillatib ko’rishingiz mumkin, u yog’iga bolaning o’zi bu xazina bilan nima qilish kerakligini o’ylab topadi. Bola tangalar bilan o'ynashi, ularni aqchadon teshigiga solishi, ularni bankaga solib qo'yishi mumkin (albatta bularning barchasi kattalar nazorati ostida amalga oshirilishi kerak). Bunda eski plastik kartalardan - diskont va bank kartalaridan ham foydalanishingiz mumkin, axir deyarli har bir uyda bunday kartalarning to'plami topilsa kerak.

Hayotda bizni o'rab turgan har qanday narsa qanday bo'lmasin pul bilan bog'liq. Shu sababli, alohida bir narsa kashf qilishning hojati yo'q. Siz oddiygina bolaning e'tiborini moliyaviy holatlarga qaratishingiz mumkin. Moddiy dunyoda bolaning atrofidagi narsalarning qiymatini tushunish - muhimdir. "Qimmat" va "arzon" tushunchalari bolaga hali hech narsani anglatmaydi. Shuning uchun ota-onalar har bir narsaning qayerdan olinishi haqida aytib berishlari kerak, masalan: "Biz do'konda un harid qildik. Un u yerga qanday kelib qoldi? Avvalo dehqon bug'doyni ekadi, keyin hosilni yig’ib oladi va zavodga olib keladi. U yerda un tayyorlashadi va do'konga olib kelinadi’.

Foydali odatlar: do’konga bola bilan birga borish.

Bolaning moliyaviy taraqqiyoti uchun do'konga bola bilan birga borish foydali bo'ladi. Odatda, bolalar taxminan uch yoshida o'zlarining "istaklarini" namoyon qila boshlaydilar. Bu yoshda, ular ongli ehtiyojni o'yinchoq yoki shirinlik olish istagidan farqlay olish qobiliyatiga ega emaslar.

Shunday bo’lsa ham, bu yoshda (va hatto undan oldin) uni ehtiyojlar muhiti bilan tanishtirish mumkin. Do'konga borishdan oldin, ota-onalar ehtiyojlar stsenariysi haqida bolaga aytishlari kerak. Misol uchun: "Bugun biz do'konga boramiz va sen sog'lom bo'lishing uchun meva va yogurt sotib olamiz. Otang uchun  kotletalar sotib olamiz, chunki u ishlaydi va kuchli bo'lishi kerak. Va onang uchun muzqaymoq va sabzavotlar sotib olamiz. Onang chiroyli va mehribon bo'lishi kerak va buning uchun unga vitaminlar va shirinliklar zarur". Bola ota-onalar harid qilishga oqilona yondashayotganliklarini his qiladi.

U har bir narsaning haridlar savatiga nima uchun tushayotganligini tushunishi va onasi unga bu haqida aytib berishi kerak. Kattaroq yoshdagi bolalar kattalarga oziq-ovqat tanlashda yordam berishlari mumkin. Agar bola to'g'ri tanlov qilgan bo'lsa, uni maqtab qo’ying. Agar xato qillsa, xatosini tushuntiring. Taxminan besh yoshidan boshlab siz byudjet haqida kelishib olishingiz mumkin, chunki bu yoshda bola uni narx-navo bilan taqqoslay oladi. Masalan, o'yinchoq do'koniga borarkan, onasi bolaga 5000 so’m beradi va ularni o'z xohishiga qarab sarf qilishi mumkinligini aytadi. Aytgancha, reklama kataloglari istak va ehtiyojlarni muhokama qilish uchun yaxshi vosita bo'lishi mumkin. Bolangiz bilan rasmlarni korib chiqing, u yoki bu narsani harid qilish zaruriyatini muhokama qiling.

Masalan, bir variant sifatida, bolani biron-bir oilaviy tadbir uchun smeta tuzishga jalb qilishingiz mumkin. Kino yoki kafega oilaviy borish rejalashtirilgan bo’lsa, undan oldin siz taxminiy harajatlar rejasini tuzishingiz kerak - chiptalar, muzqaymoq, sharbat, transport harajatlari. Bolaning o'zi istagan narsaga sarflaydigan alohida mablag'ni ajratishi joizdir. Ushbu tajribaning davomi sifatida bolaga kundalik cho’ntak pullarining muntazam ravishda berilishi bo'lishi mumkin. Bu sizning farzandingizga daromadlarni harajatlar bilan taqqoslash orqali byudjetini rejalashtirishni o'rgatadi.

Cho’ntak pullari - moliyaviy tarbiyalashning asosiy vositasidir, lekin uni ehtiyotkorlik bilan ishlatish, juda kam miqdorda pul ajratishdan boshlash kerak.

Bolalar uchun moliyaviy ertaklar va o'yinlar.

Bola o'sib ulg'ayganida siz u uchun moliyaviy ertaklarni o’ylab topishingiz mumkin. Bu qiyin emas, faqatgina ichki iqtisodiy vaziyatni olib, uni mashhur ertak qahramonlariga o'tkazing. Masalan, ishbilarmon tulki haqida ertak aytish mumkin, u qaymoq sotib olish uchun do'konga boradi, ta'mirlashni amalga oshiradi, sayohat qilish uchun pul yig’adi.

Agar sizda mustaqil ravishda hikoya o’ylab chiqarish odati bo'lmasa, unda iqtisodga yo’naltirilgan hikoyalarni tanlab olishingiz mumkin. Bunday hikoyalar kam emas: "Tovuq Ryaba ", "Teremok", "Morozko" va boshqalar. Bugungi kunda, mualliflik huquqiga ega bo’lgan moliyaviy ertaklarni ham topishingiz mumkin, masalan: Eduard Matveyevning “O'rmon birjasi” hikoyasi.

Bundan tashqari, bolaning moliyaviy jihatdan rivojlanishi uchun: "Monopoliya", "Hayot" iqtisodiy o'yinlari foydali bo'lishi mumkin.

O'ynash uchun pullar va vaziyatli kartalar - bu bolaning moliyaviy rivojlanishi uchun juda yaxshi trenajyordir; Kasb-hunar shaharlari – bu ajoyib tanlov! Bolalar pul va moliya kompaniyalari bilan tanishadilar, tengdoshlari o’rtasida yangi tanishlar orttiradilar, maqsadlarini belgilaydilar va ularni hal qilish usullarini qidiradilar; bolalarning moliyaviy savodxonligini oshirishga qaratilgan maxsus seminarlar va kurslar.

Biroq, pul mavzusi haqida gapirmaslik kerak emas, ayniqsa, bolalar bu haqda savol bersalar. Bu ular uchun tushunarli bo'lishi kerak bo'lgan haqiqiy moddiy hayotdir. Oila og'ir moliyaviy ahvolda bo'lgan taqdirda ham, bu haqda bolaga tushunarli so'zlar bilan aytib berishingiz kerak.

@yoshonakundaligiga obuna bo'ling...

February 11, 2019
by Yosh ona kundaligi
0
8

Nega “kichik odamchalarda” ich buzilishi kuzatiladi?

Bolajonlarning ichi gohida me’yoriy, gohida suyuq, gohida esa qotib qoladi. Bu qandaydir kasallik belgisimi yoki odatiy holmi?

Bu holat koʼpincha buzilgan ichak sindromini keltirib chiqaradi. Ushbu tushuncha hech qanday sababsiz ichak va oshqozon osti bezi faoliyatidagi buzilishlarni bildiradi. Bu vaqtda organizmda yalligʼlanish boʼlmaydi, chaqaloqda ham biror-bir ovqatni koʼtara olmaslik xususiyati kuzatilmaydi. Buzilgan ichak sindromida (qisqacha — BIS) bolada ich ketishi turli holatda almashinib turadi. Baʼzan kichkintoyni qorindagi «uchuvchi» ogʼriqlar bezovta qiladi. Ular toʼsatdan paydo boʼlib, birdaniga oʼtib ketishi mumkin, baʼzida esa kuchli va uzoq davom etadi.

Kasallik sabablari

BISning sabablari turlicha boʼladi. 1 yoshgacha boʼlgan bolalarda u oxirigacha shakllanmagan oshqozon- ichak traktining boʼlimlari bir-biri bilan kelishmagan holda ishlashi tufayli yuzaga keladi, yaʼni oshqozon osti bezi ichakdagi qisqarishlar ortidan ulgurmaydi (yoki aksincha, ichak kechga qoladi) yoxud oshqozon-ichak traktining turli boʼlimlari oʼzaro «nizo» qilishadi. Bundan tashqari, koʼp holatlarda muvozanat yoʼqolishiga disbakterioz sababchi boʼladi.

Nima qilish kerak?

Аgar BIS oʼz vaqtida davolanilmasa, kasallik uzoq vaqtga choʼzilishi va ichakda yalligʼlanish yuzaga kelishi mumkin. Shu sababli bolani tezroq bolalar gastroenterologiga koʼrsatgan maʼqul.

Oldiniga shifokor tahlil topshirishni tayinlaydi. Masalan, bola axlati disbakterioz va koprologiyaga tekshiriladi yoki qorin boʼshligʼidagi aʼzolarda ulьtratovush koʼrigi oʼtkaziladi. Bundan tashqari, bolaga dori-darmonlar ham kerak boʼladi: ovqatni hazm qilish uchun zarur boʼlgan fermentlar, disbakteriozni davolovchi vositalar, ichak sohalari orasidagi «nizoni» bartaraf etuvchi prokinetik preparatlar kabi.

Bolaning ovqatlanish tartibi

Ovqatlanishdan qat’iy nazar, shifokor bolaga foydali ichak florasi koʼpayishini ragʼbatlantiruvchi va ovqat hazm boʼlishini yaxshilovchi aralashmalarni (Fri- sovom, Friesland Nutrition; Bifidus, Semper; Laktofidus, Danone) tayinlashi mumkin.

Аgar bolaning stolida yangi mahsulotlar paydo boʼlsa, kichkintoyni ular bilan ehtiyotkorona tanishtiring. Bunda haftasiga bitta yangi mahsulot, degan qoidaga amal qiling. Bola sutli va goʼshtli taomlarni isteʼmol qilayaptimi? Tvorog, qatiq, yogurtni har kuni oldingi hajmda beravering. Goʼshtli pyureni esa kamroq 2-3 kunda bir marta bering. Agar shunday holat kuzatilayotgan bo’lsa, tuxum sarigʼini berishni 6 oydan boshlab emas, sal ortga surgan maʼqul.

February 5, 2019
by Yosh ona kundaligi
0
43

NOTO’LIQ OILАDА BOLА TАRBIYASI

💖 Sevgi… Nikoh…Nikohning birinchi maqsadi odam naslini ko’paytirishdir👶👧👦.

 Oilada farzand paydo bo’lishi uning tarbiyasi bilan jiddiy shug’ullanishni talab etadi. Аmmo baʼzi ijtimoiy yoki shaxsiy sabablarga ko’ra, oila buziladi va farzandning istak-xoxishi inobatga olinmay, bola ota-onasidan ajraladi. Yaʼni tirik yetim bo’lib qoladi. Ota boshqa ayolga ko’ngil qo’yib, xayotini izga soladi go’yo. Ona ham bolasini bobo-buvi yoki yetimxonaga tashlab, turmushga chiqib ketadigan holatlar ham uchrab turadi. Oqibatda norasida go’dak ota-onasiz qoladi...

Baʼzi onalar yolg’iz farzandi uchun umrini qurbon qilib, bir umr tanxo o’tishga ont ichadilar. Farzand uchun ota-ona taqlid etaloni hisoblanadi. Bu etalonda kamchiliklar bo’lsa- da, baribir bolada uning ijobiy jixatlaridan foydalanish imkoniyati saqlanadi. Otasiz qolish, yakka ona xukmronligi va boshliqligi oiladagi muvozanatning buzilishiga olib keladi.

Аjrim sabablari qanday bo’lishidan qatʼiy nazar, ona farzandini otaga xurmat ruhida tarbiyalashi lozim. Eriga nisbatan alam va nafrat bolaga xam "yuqtiriladi". Bolaning otasi haqidagi nafratli fikr va "fakt"larni eshitishi uning nafaqat otaga, balki dunyoga nisbatan ham dushmanlik kayfiyatida tarbiyalanishiga olib keladi. Farzand birdaniga "yomonga" aylangan otasini (onasini) sog’inadi, yolg’izlanib qolgan onaning (otaning) ichki dunyosini tushunmoqchi bo’ladi.

Baʼzan ota yoki ona ajrim sababi bilan emas, o’lim sodir bo’lgani uchun "yo’qolib" qoladilar. Bunda ham ota (ona)ning bolaga tushuntirish ishlari va tarbiya berishi qiyinlashadi. Bola ruhiyati uchun ajrim ham, o’lim ham og’ir yo’qotishdir. Аgar ona bolani urush quroliga aylantirib, otaga qarshilik ruhida tarbiyalashni niyat qilsa, bolaga yanada ko’proq, ruhiy azob bergan bo’ladi. Bu psixologik jarohat ostida otasi timsolida bola o’zini ham ko’radi. Maktabda boshqalarning otasi "yaxshi ekanini" bolalarcha aqli doirasida tushunmoqchi bo’ladi. Ona oilada yakka hukmronlikni zimmasiga olar ekan, otasiga o’xshamasin, ma’suliyatli bo’lib ulg’aysin deya, farzandiga nisbatan yanayam qattiqqo’l bo’lishga intiladi. Bu esa bolaning chorasizlik vaziyatiga tushishiga sabab bo’ladi. Tabiatan otaning qattiqqo’lligi "oddiy holat" deb qabul qilinsa, bola tomonidan onaning qattiqqo’lligi "mexrsizlik" deb qabul qilinadi. Onaning o’ta qattiqqo’lligi zamirida o’z qaroriga ega bo’lmagan, fikr doirasi chegaralangan, o’z maqsadini ximoya qila olmaydigan bola ruxiyati paydo bo’ladi.

Xo’sh, bunday vaziyatda nima qilish kerak?

Аgar oilada ota bo’lmasa (ona) "bolamga o’zim otalik qilaman" deb maqsad qo’ymang. Bu psixologik tanazzul yo’lidir. Farzandingiz o’g’il bo’lsa, oilangiz erkagi shu o’g’il ekanini tan olib, bolangizni oila boshlig’i kabi katta qiling. U sizga nisbatan ximoyachi, raxmdil va boquvchi bo’lib voyaga yetsin.

Hech qachon farzandingizga uning otasini (onasini) yomonlamang. Аjrimda qarshi tarafni ayblab, o’zingizni bu vaziyatda ojiza, xo’rlangan, qiynalgan qiyofada ko’rsatmang. Bolangizda otani xurmat qilish va eʼzozlash ko’nikmasini shakllantiring. Farzandingizda erkak-ota kiyofasini rivojlantirish uchun uning tog’asi, bobosi, ustozi bilan yaqinlashishiga ruxsat bering. Uning otasi (onasi) tomonidagi qarindoshlari bilan yaxshi munosabatda bo’lishiga imkoniyat yarating.

Farzandingiz bilan bo’lib o’tgan voqea-xodisalarni uning ichki dunyosiga kirmasdan aytib bering. Xech kimni ayblamang va bolangizga sizdagi xis-tuyg’uni kamsitgan inson haqida so’z ochmang. Voqea-hodisalarning sababini qisqacha yoritishingiz mumkin. Dilbandingiz uchun mehribon ona maqomida qoling. O’z ruhiyatingizni uning oldida sindirmang. Qalb  og’riqlaringizni, dil iztiroblaringizni bolangiz oldida gapirmang.

Farzandingiz bilan ko’prok, gaplashing. Maslahat so’rang, bildirgan fikrlarini qadrlang. Ko’nglini ko’taring va arzimas ishini xam maqtang.

Qalbida dunyoga nisbatan ishonch, zavq, mehr tuyg’usini tarbiyalang. Siz bilan o’z muammolarini bo’lishishi uchun yaqinlik hissi va ishonch tuyg’usini paydo qilishiga yordam bering. Ko’nglini aslo o’ksita ko’rmang!

Bolangizning otasi (onasi) bilan bog’liq, eng yaxshi voqea- hodisalarni eslashiga imkon bering. Аyriliqdagi otasi (onasi) haqida gaplashishiga to’sqinlik qilmang. Siz ham uning otasini hurmat qilishingizni bildiring. Аyriliqdagi ota (ona)ning ishtirokisiz, shunday suyukli farzandingiz bo’lmasligi va buning uchun minnatdor ekaningizni samimiyat bilan ayting.

Faqat baxtli ona va baxtli otaning farzandi baxtli bo’la oladi, buni unutmang!


Psixolog qabulidan lavha:

27 yoshli qiz, otasidan 11 yoshligida ajragan. Nikoh bekor qilingach, qiz onasining tarbiyasini olgan. Ona butun umr farzandining ongiga otasining aybi va qaynonasi tomonidan xo’rlanganlarini singdirgan. Qiz otasi timsolida yovuzlikni his qilib, erkak zotiga nafrat tuyg’usida tarbiyalangani uchun turmush qurishni istamaydi. U "Hayotda bir erkak qila oladigan narsalarni qila olaman" deb o’ylaydi. Qalbini nafrat o’ti qoplab olgani uchun xech qachon sevmagan va sevilmagan. Qiz o’zidagi nosog’lom ruhiyatning xato ekanini aqlan idrok etib, psixolog qabuliga kelgan edi.

Oila qurgan kishini kemaning ichiga tushgan odamga o’xshatish mumkin ekan. Kema dengiz o’rtasiga yo’l olgan, Dengizda esa po’rtanalar mavjud. Farzandlarning tug’ilishi bu kemani boshqarishni yanada qiyinlashtiradi. Endi kema darg’asidan yanada ko’proq kuch va mahorat talab etiladi. Oilamizni qoldan kegancha saqlab qolaylik! Bunda har ikki taraf ma’suliyatli bo’lsa kifoya.

"Bola tarbiyasida psixolog maslahati" kitobidan olindi.

January 26, 2019
by Yosh ona kundaligi
0
26

Geometrik shakllar haqida ertak.

Kunlardan bir kun Uchburchak bilan To‘rtburchak tortishib qolishibdi.

-Sen qanaqasiga ko‘pburchak bo‘lasan, - debdi To‘rtburchak Uchburchakka. - Senda faqat uchtagina burchak bor. Uchta burchak ko‘p bo‘libdimi. Mana menda burchaklar ko‘p, bir emas, to‘rtta.

-Nima bo‘pti, to‘rtta bo‘lsa, - debdi xafa bo‘lib Uchburchak, - agar sening o‘rtangdan bitta diagonal o‘tkazilsa, atigi ikkita uchburchakdan iborat ekanliging hammaga ma’lum-ku. Tortishuvni ikkita O‘nburchak eshitib, bahs­lashuvchilarni ajratishga kirishishibdi. ≪Siz ikkalangiz ham ko‘pburchaksiz, - debdi xuddi chetlari uchgan tarelkaga o‘xshash O‘nburchaklardan biri. - Men ham ko‘pburchakman. Kvadrat va Romb ham ko‘pburchak. Faqat bizning burchaklarimiz soni har xil. Lekin, har birimizda burchaklar bor, aylana va doirada bunday emas.Yanabizning har birimizning tomonlarimiz ham bor. Burchagimiz nechta bo‘lsa, tomonlarimiz ham shuncha. Oltiburchakda oltita, O‘nikki burchakda esa o‘n ikkita tomon bor. Bulardan tashqari hamma ko‘pbur­chaklarning perimetri bo‘ladi. Perimetr barcha tomonlarning yig‘indisiga teng. Perimetrni bizning kiyimimiz yoki chetimiz deb qarash mumkin. Shu bilan birga, hamma ko‘pburchaklar inson uchun foydalidir. Bizning yordamimizda kishilar parket va koshin plitalar yasaydilar, uylarning chizmalarini chizadilar va turli-tuman mashinalar o‘ylab chiqaradilar. Xullas, biz ko‘pburchaklarning o‘zaro talashishimizga hech qanday asos yo‘q≫.

Uchburchak bilan To‘rtburchak yarashib oli­shibdi. O‘nburchaklar ular bilan xayrlashib, o‘zlarining shlyapalarini yechibdilar va bir daqiqada o‘nbir burchakka aylanib qolibdilar.

January 16, 2019
by Yosh ona kundaligi
0
145

Ota-onalar diqqatiga: bolangizda kamqonlik bo'lsa...

👶 Chaqaloqqa barvaqt sunʼiy ovqatlar berish, echki va sigir suti bilan boqish, faqat sutli yoki xamirli ovqatlar isteʼmol qilish, goʻsht mahsulotlarini kam yeyish, shuningdek, temir, mis, rux, kobalt, marganets singari minerallarga extiyoj ortishi temir yetishmovchiligiga olib keladi.

Katta yoshli bolalarda surunkali yukumli kasalliklar, gijjalar, surunkali qon oqishi, pala-partish ovqatlanish, ovqatda goʻsht va sabzavotlarning kam boʻlishi, ayniqsa, balogʻatga yetayotganda organizmda temir, hamda mineral tuzlar tanqisligi, qiz bolalar hayz koʻrishi davrida koʻp qon ketishi kamqonlikka sabab boʻladi.

Belgilari quyidagilar:

Kamqon bemor yaxshi uxlay olmaydi yoki aksincha uyquchan bo'ladi. Xotirasi va aqliy faoliyati pasayadi. Meʼda-ichak ishi buziladi. Ovqatni yutish, qiyinlashib, yeyilgan taom yaxshi hazm boʻlmaydi. Bemor yo'talganda va kulganda peshobini tuta olmaydi. Boshi og'rib, yuragi gupillab uradi. Dim xonada ahvoli yemonlashadi. Аna shunday alomatlar kuzatilganda, bolani zudlik bilan shifokorga olib borib, tekshirtirish va zarur boʻlsa, albatta, davolatish kerak.

Kamqonlik bor-yoʻqligini aniqlash uchun, asosan, gemoglaobin miqdori tekshiriladi. Bu faqat laboratoriya tekshiruvi orqali aniqlanadi.

Gemoglobin meʼyori 5 yoshgacha boʻlgan bolalarda 110 g/l, kattaroq bolalar va ayollarda 120 g/l, erkaklarda esa 130 g/l.dan yuqori boʻladi.

Temir tanqisligining yashirin va ro'y-rost namoyon boʻladigan davrlari mavjud. Kasallikning birinchi va ikkinchi davri alomatlarsiz kechadi. Kamqonlik rivojlanganda gemoglabin miqdori kamayib ketadi. Gemoglabin 70 g/l.dan past boʻlsa, ogʻir darajadagi kamqonlik, 90 g/l.dan past boʻlsa, oʻrtacha ogʻirlikdagi kamqonlik va 90 g/l.dan 120 g/l.gacha yengil darajadagi kamqonlik hisoblanadi

Har bir ota-onani qiziqtiradigan savollardan biri: Qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin?!

Kamqon bolalar aqliy rivojlanishdan ortda qolishadi, xotiraning pasayishi, tez kasallikka chalinishi kuzatiladi. Darslarini yaxshi oʻzlashtira olishmaydi. Tengdoshlaridan ortda qoladilar. Yosh bolalarning miyasi kislorod yetishmovchiligiga juda sezgir boʻladi. Аgar bolani ikki yoshgacha davolatilmasa, shu ka'bi asoratlar bir umrga saqlanib qolishi mumkin.

Аyniqsa, ularda yuqumli kasalliklar ogʻir kechadi. Emadigan chaqaloqlarda onasining kamqonligi tufayli, albatta, anemiya rivojlanadi. Onaning koʻkrak suti kamayib ketadi. Shundan keyin bolani aralash va sunʼiy ovqatlantirishga oʻtkazishdan boshqa iloj qolmaydi. Eng yomoni, kamqonlik bilan ulgʻaygan oʻgʻil bolada ilm olishga ishtiyoq so'nadi. Balogʻat yoshidagi qizlar esa kamqon boʻlsa turmushga chiqqanida bu kasallik yanada zoʻrayadi. Natijada ona-bola sogʻligʻiga putur yetadi.

Terining quruqlashishi, og‘iz burchagining va tovonning yorilishi, sochning tez sinishi va to‘kilishi, tishlarning mo‘rt bo‘lib yemirilishi, tirnoqlarning yup­qalashishi, ko‘chishi va sinishi, tirnoq shaklining o‘zgarishi, hid sezishda (quruq yerdan suv sepilganda chiqadigin hid, shuningdek, kerosin, benzin, tamaki, mashina motoridan chiqadigan hidlarni yoqtirish) va ta’m bilishda (kesak, gilvata, choy shamasi, xom go‘sht, makaron, guruch yeyishga moyillik) kabi o‘zgarishlar kuzatiladi.

Kamqonlikni bartaraf etishda to‘g‘ri va sifatli ovqatlanish, shuningdek, bemor to‘yib uxlashi hamda uni stress (ruhiy zo‘riqish), depressiya (tushkunlik)dan asrash alohida ahamiyatga ega.

To‘g‘ri ovqatlanish deb nimani tushuniladi?

Temir moddasiga juda boy ozuqalar bu - dukkaklilar va yormalardir. Shuning uchun ham ular go‘sht o‘rnini bemalol bosa oladi. Lekin bu mahsulotlarni ham ingibitorlar bilan birga iste’mol qilish kerak emas.

📌 Ushbu omil temir yetishmovchiligining oldini olishda juda muhimdir. Inson hayoti davomida temir moddasi va vitaminlarga boy oziq-ovqatlar iste’mol qilishi lozim. Ingibitor (choy, qahva, sun’iy bo‘yoqli, gazli ichimliklar)larni kamroq ichish zarur. Chunki, ular ovqatdagi temir moddasining so‘rilishiga to‘sqinlik qiladi. Promotor (meva-sabzavot)larni esa ko‘proq istyemol qilish kerak. Ular aksincha, temir moddasining yaxshiroq so‘rilishini ta’minlaydi.

💖 Inson tarkibida temir moddasi mo‘l bo‘lgan mahsulotlar – mol, qo‘y, tovuq jigari, buyragi, yuragi, til, grechka, qora mayiz, qora olxo‘ri, olma, nok, turshak, anjir qoqi, qora olxo‘ri, shaftoli qoqi, ismaloq, petrushka, qizil loviya, chala pishirilgan uy tovug‘i tuxumi, qizil lavlagi, loviya, baliq, no‘xat, mosh, jo‘xori, yalpiz, yeryong‘oq, yong‘oq, bodom, kungaboqar (pista) kabi mahsulotlarni tarkibida S darmondorisi mo‘l sitrus mevalar, qizil bulg‘or qalampiri, karam, ko‘k piyoz, sarimsoqpiyoz, oshqovoq, pomidor, sabzi, qulupnay, malina, tarvuz, qovun kabi meva-sabzavotlar bilan qo‘shib iste’mol qilishlari zarur.✔

January 7, 2019
by Yosh ona kundaligi
0
133

Grippni oldini olish chora-tadbirlari...

Gripp — keng tarkalgan yuqimli o’tkir respirator kasallik bo’lib, uning virusi bemor odamdan yo’talganda, havo tomchi yo’llari orqali sog’lom odamga tez yuqadi. Gripp kasalligi yilning har qanday faslida ham uchrashi mumkin, ammo kasallik ko’proq yilning sovuq-salqin fasllarida keng tarqaladi. Bunday mavsumiylikning sabablaridan biri, sovuq faslda odamlar o’z vaqtlarini ko’pincha yopiq xonalarda, binolar ichida o’tkazishlari, binolarda xavo almashinuvining yomonlashuvudir.

Gripp har qanday yoshdagi odamlarga, ayniqsa, yosh bolalarga tez yuqadi. Viruslar havoda 3 soatgacha saklanib turishi mumkin. Gripp virusi yuqori nafas yo’llari orqali odam organizmiga tushadi va ko’paya boshlaydi. Bu davr kasallikning yashirin davri deyiladi. U bir necha soatdan 3 kungacha davom etadi.

Kasalik belgilari:

Gripp odamning yoshi va organizmning chidamliligiga qarab turlicha kechadi. Bolalarda hamda keksalarda kasallik og’irroq o’tadi. Kasallik to’satdan boshlanib, kasallik yuqqandan so’ng bir necha soat yoki 1-2 kun o’tgach boshlanadi. Tana harorati 38,5-39,5 gradusgacha ko’tariladi. Uning belgilari shiddat bilan rivojlana boshlaydi. Bemor o’zini lohas sezadi boshi og’riydi, burun, tomoq quruqlashib achishadi, ko’zlardan yosh oqadi, mushaklarda og’riq paydo bo’ladi, holsizlanadi, tez-tez aksiradi, yo’tal, tumov paydo bo’ladi. Kasallikning yengil, yashirin turlari ham mavjud bo’lib, bunda bemor kasallikni oyoqda o’tkazadi. Bu esa kasallikni atrofdagilarga yuqtirish imkoniyatini oshiradi.

Kasallikning 2-kunida yo’tal paydo bo’lib, kuchayib va ko’payib boradi. Burun oqadi va bitishi kuzatiladi. Tomoq qizaradi. Gripp kasalligi ayniqsa yosh bolalarga tez yuqadi va og’ir asoratlar bilan o’tadi. Agar gripp o’z vaqtida davolanmasa, bronxit (bronxlarning yallig’lanishi),o’tkir pnevmoniya, surunkali pnevmoniya yoki bronxitning zo’riqishi hamda sinusit (peshona bo’shliqlarining yallig’lanishi), otit (quloqning yallig’lanishi), tonzillit, angina kabi og’ir asoratlarga olib keladi. Kasallik belgilari paydo bo’lishi bilanoq darxol shifokorga murojaat qilish kerak.

Bemor ko’proq suyuqlik (malina, qorag’at qiyomi, limon choydan) ichishi lozim. Grippni davolash kompleks muolajalarni talab qiladi, lekin gripp bilan kurashishda va organizmning tiklanishida immun tizim katta rol o’ynaydi va shuning uchun immunitetni rag’batlantirish chora-tadbirlarini qabul qilish zarur. To’liq dam olish, ko’p suyuqlik ichish (detoksifikatsiya qilish uchun) tavsiya etiladi. Ayni paytda samarali antivirus dorilar grippning davomiyligini, isitma va boshqa alomatlarini sezilarli darajada kamaytiradi.

Boshqa qo’llanadigan dori vositalariga:

  • Simptomatik davolovchi preparatlar (isitmani tushiruvchi, balg’am ko’chiruvchi);
  • Immunostimulyatorlar — bunday xususiyatlar ayniqsa vitamin C da ko’p;
  • Interferon;
  • Kasallikning turli bosqichlarida virusga qarshi preparatlar;
  • Antigistaminlar.

Antibiotiklar faqat ikkilamchi bakterial kasalliklar mavjud bo’lgandagina buyuriladi, ular viruslarga qarshi umuman samara bermaydi, lekin ko’pincha xalq orasida shamollash yoki gripp almatlari kuzatilganda shifokor ko’rsatmasisiz antibiotiklarni qabul qilish keng tarqalgan. Antibiotiklarni viruslarga qarshi qabul qilish nafaqat samara bermaydi, balki bakteriyalarning antibiotiklarga qarshiligini oshiradi.

Grippning oldini olishning uchun eng samarali yo’li bu — o’z immun tizimini butun yil davomida yaxshi holatda saqlash hisoblanadi. Immunitetni mustahkamlashning turli yo’llari bor, ya'ni tanani chiniqtirish, faol hayot tarzi, hamda to’g’ri va muvozanatli oziqlanishni o’z ichiga oladi.

January 6, 2019
by Yosh ona kundaligi
0
128
Show more